TRMOTOR'dan yapılan açıklamaya göre, şirket bünyesinde görev yapan mühendislerin motor teknolojileri alanındaki yetkinliklerini artırmayı amaçlayan program, tasarımdan üretime uzanan uçtan uca bir mühendislik vizyonuyla uygulandı.

4 aylık yoğun eğitim takvimi boyunca katılımcılara 20 farklı ders verildi. Eğitimler, TRMOTOR'un İstanbul ofisindeki çalışanlar için Gebze Teknik Üniversitesi (GTU) kampüsünde yüz yüze, Ankara ofisindekiler için ise çevrimiçi katılım yöntemiyle gerçekleştirildi.

Program müfredatında, motor tasarımının temel prensipleri, fan-kompresör, yanma odası ve türbin gibi ana bileşenlerin yanı sıra yakıt, yağlama, pnömatik ve elektrik-kontrol gibi kritik alt sistemler detaylıca ele alındı. Eğitim süreci, proje yönetimi ve sistem mühendisliği dersleriyle tamamlanarak sertifika takdimiyle sona erdi.

- Program üniversite öğrencilerine açılıyor

Açıklamada görüşlerine yer verilen TRMOTOR Genel Müdürü Osman Saim Dinç, üniversite-sanayi iş birliğini daha da derinleştireceklerini belirtti.

PowerCraft Motor Okulu'nun üniversite öğrencilerine de açılacağı yeni bir model üzerinde çalıştıklarını duyuran Dinç, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Mühendisliği yalnızca anlatılan değil, sahada deneyimlenen bir alan olarak görüyoruz. Eli kirlenen, sahaya inen, atölyede vakit geçiren mühendisler yetiştirmek istiyoruz. Önümüzdeki dönemde bu yapıyı üniversite öğrencilerinin de dahil olabileceği, gerçek mühendislik ortamlarıyla iç içe bir modele dönüştürmeyi hedefliyoruz.'

Motor teknolojilerinin havacılıkta uçuş performansını ve güvenilirliğini belirleyen en kritik alan olduğuna dikkati çeken Dinç, genç mühendislere bu alana yönelmeleri çağrısında bulundu.

Motoru olmayan bir platformun sadece bir 'yapı' olarak kalacağını belirten Dinç, bu disiplinler arası alanın mühendisliği bir üst seviyeye taşıdığını ve bu alanda yetişenler için güçlü bir gelecek olduğunu vurguladı.

- 'Birçok firmanın bu tür modelleri örnek alması gerekiyor'

Gebze Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Hacı Ali Mantar da üniversite-sanayi iş birliğinde formasyon ve 'öğrenmeyi öğrenme' becerisinin önemine değindi.

PowerCraft Motor Okulu gibi yapılandırılmış programların mühendislerin adaptasyon sürecini hızlandırdığını kaydeden Mantar, birçok firmanın bu tür modelleri örnek alması gerektiğini belirtti.

Şirketlerin hızlı ve etkin eğitim veren yapılar kurmasının kritik olduğunu ifade eden Mantar, programı başarısından dolayı tebrik etti.

Savunma Sanayii Başkanlığına bağlı Savunma Sanayii Teknolojileri AŞ ve TUSAŞ ortaklığıyla 2017 yılında kurulan TRMOTOR, Türkiye'nin havacılık ve savunma sanayindeki motor bağımsızlığını sağlama misyonuyla çalışıyor.

Gaz türbinli motorlar alanında uzmanlaşmayı hedefleyen şirket, ana motor projelerinin yanı sıra Yardımcı Güç Ünitesi (APU) tasarımı ve üretimi konusunda da kritik çalışmalar yürütüyor.

Kayseri Sanayi Odası (KAYSO) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Büyüksimitci, yazılı açıklamasında, ilde kurulması planlanan OSB için Bakanlıktan onay alındığını bildirdi.

Büyüksimitci, gelişmenin kentin yüksek teknolojiye dayalı, katma değeri yüksek üretim hedefleri açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu vurguladı.

Projenin sadece yeni bir sanayi alanı değil, aynı zamanda teknoloji, AR-GE, nitelikli istihdam ve ihracat odaklı bir üretim ekosistemi anlamına geldiğini belirten Büyüksimitci, uzay, havacılık ve savunma sanayisi gibi stratejik bir alanda ihtisaslaşacak bu OSB ile Kayseri sanayisinin yeni bir lige yükseleceğini ifade etti.

Yaklaşık 323 hektarlık alan üzerinde planlanan ihtisas OSB'de uzay, havacılık ve savunma sanayisinde faaliyet gösteren firmaların bir araya geleceğini belirten Büyüksimitci, şunları kaydetti:

'Ortak altyapılar, AR-GE merkezleri, test ve modernizasyon alanları ile güçlü bir sanayi kampüsü oluşturulacak. Bölge, tam kapasiteye ulaştığında 4 bine yakın nitelikli istihdamla birlikte şehrimizin ihracatına 1 milyar doların üzerinde katkı sağlayacak. Aynı zamanda yerli ve milli üretimin güçlenmesine, dışa bağımlılığın azaltılmasına ve savunma ile havacılık alanlarında ülkemizin teknolojik kabiliyetlerinin artırılmasına önemli katkılar sağlayacak.'

İlin havacılık geçmişi, mevcut askeri ve sivil havacılık altyapısı, üniversiteleri, teknoparkları ve yetişmiş insan kaynağıyla projeyi hayata geçirecek güç ve kabiliyette olduğunu vurgulayan Büyüksimitci, OSB sayesinde savunma ve havacılık sanayisinde faaliyet gösteren firmaların daha rekabetçi hale geleceğini, tedarik zincirinin güçleneceğini ve yüksek teknoloji yatırımlarının şehre yönelmesinin hız kazanacağını ifade etti.

Görgün, HÜRJET'in İspanya'ya ihracatına ilişkin olarak Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tesislerinde basın mensuplarına açıklamada bulundu.

Bu ihracatın son 20 yılda Türkiye'nin savunma sanayisi ve yüksek teknoloji alanında geldiği noktanın önemli bir göstergesi olduğunu ifade eden Görgün, Türkiye'nin bu sürede Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde yüksek teknoloji üreten, savunma sanayisinde kendi ihtiyaçlarını karşılayan, geliştirdiği teknolojileri dost ve müttefik ülkelerle paylaşan, küresel pazarda yerini her gün biraz daha sağlamlaştıran, tüm bunları yaparken güven veren ve tercih edilen bir ülke konumuna geldiğini vurguladı.

Türk savunma sanayisinde yerlilik oranının yüzde 82-83 seviyesine ulaştığına dikkati çeken Görgün, 'Bu ihracat kendi özgün tasarımımızla ürettiğimiz, geliştirdiğimiz bir ürünle geldi. TUSAŞ'ımızla birlikte bu başarılı ürünün ortaya çıkmasında emek sarf eden yaklaşık 200 şirketimiz var. Bunların her biri ciddi sorumluluklar alarak ve bu sorumluluklarını en iyisiyle yerine getirerek dünyada ihtiyaç duyulan bir muharip eğitim uçağını geliştirdiler.' dedi.

Türkiye'nin ihtiyaçları için daha önce TUSAŞ'a HÜRJET siparişi verildiğini, bunların üretiminin sürdüğünü anlatan Görgün, ayrıca dost ve müttefik, Avrupa Birliği ve NATO üyesi İspanya'dan bu yönde talep aldıklarını ifade etti.

Teknik değerlendirmeler, İspanyol ve Türk Hava Kuvvetleri ile görüşmeler, fabrika ziyaretleri, olabilecek işbirliği potansiyelleri değerlendirilerek dün atılan imzalarla mutlu sona ulaşıldığını belirten Görgün, şunları söyledi:

'Böyle yüksek teknoloji bir ürünü Avrupa Birliği ve NATO ülkesi müttefikimiz İspanya'ya ihraç ediyor olmaktan mutluyuz, huzurluyuz. Bu anlaşma sadece bir eğitim uçağı anlaşması değil. Bu eğitim uçağıyla birlikte bir paket olarak hem yer sistemleri hem simülasyon sistemleri hem bakım idame sistemleri hem de işbirliği modeli açısından birçok yeniliği içeren bir sözleşme. Bu sözleşme, İspanya ile savunma sanayisi ve yüksek teknolojideki işbirliklerimizin daha da artacağını, güçlenerek devam edeceğini de göstermesi açısından önemli. Bu anlamda uçağımızı tercih eden İspanyol Milli Savunma Bakanlığına, Hava Kuvvetleri Komutanlığına da teşekkür etmek istiyorum.'

Bu tür projelerle, platformlara destek olan alt yüklenici firmaların da önünün açıldığını dile getiren Görgün, yaklaşık 185 ülkeye 230 farklı ürün üreten bir sektör yapısına ulaşıldığını vurguladı.

- Üçüncü ülkelede yeni fısatlar

Görgün, geçen yıl yapılan savunma sanayi ihracatının önemli bir bölümünün Avrupa Birliği ve NATO üyelerine gerçekleştirildiğini belirterek sözlerini şöyle sürdürdü:

'HÜRJET ve farklı ürünlerdeki işbirliklerinin karşılıklı etkileşim ve kazanca döneceğinden hiçbir endişemiz yok. 30 uçak üzerinden ilk anlaşma yapıldı. Bunun bütçesel büyüklüğü 2,6 milyar avro seviyesinde. Süreç içinde İspanya'nın kendi ihtiyaçlarına göre güncellenecek, İspanyollaştırılmış versiyonu da bu paketin içinde olacak. Biz dost ve müttefik ülkelerle ve işbirliği yaptığımız ülkelerle savunma sanayi alanındaki ihracatları konuşurken kazan-kazan modelinin oluşmasını önemsiyoruz. Hem teknolojik hem de ekonomik kazanımları karşılıklı gözetiyoruz. Bu da muhataplarımıza bir güven telkin ediyor. Bu anlaşmanın paketinde de karşılıklı kazanımların olacağı, teknolojik işbirliklerinin olacağı, farklı faydalı yüklerin veya alt sistemlerin, yine İspanya'da gelişmiş olan havacılık sektöründen de faydalanılarak entegre edilebileceği, sonraki modellerde birlikte geliştirilerek üçüncü ülkelere başka versiyonlarının ihraç edilebileceği bir fırsat olduğunu ifade etmek istiyorum.'

- 'O büyük anlaşma buydu'

2025 yılını böyle güzel bir anlaşmayla tamamlamanın mutluluğunu yaşadıklarını dile getiren Görgün, şunları kaydetti:

'Geçtiğimiz hafta İstanbul'da yapılan bir toplantıda ASELSAN'ımızın Polonya ile yaptığı büyük bir anlaşmayı sizlerle paylaşırken bir hafta içinde de daha büyük bir anlaşmayı duyuracağımı ifade etmiştim. İşte bu HÜRJET anlaşmasıydı. Allah'a çok şükür dün imzaları tamamlandı. Biz ihracat rakamlarındaki güncellemeleri yani teslim ettiğimiz ürünler ve bunlara karşılık gelen ihracat rakamlarını paylaşırken aynı zamanda bir o kadar da önemli olan teslim ettiğimiz rakamlardan daha fazla bakiye siparişin oluştuğunu memnuniyetle paylaşıyoruz.'

Haluk Görgün, başta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere ihracat başarısında emeği geçen herkese teşekkür etti.

İspanya Entegre Gelişmiş Uçuş Eğitim Sistemi kapsamında İspanya Hava ve Uzay Kuvvetlerinin eğitim uçağı ihtiyacını karşılamak üzere HÜRJET Jet Eğitim Uçağı seçilerek, TUSAŞ-AIRBUS ortaklığı ile İspanya Savunma Bakanlığı arasında sözleşme imzalandı.

TUSAŞ tesislerinde üretilecek HÜRJET'lerin teslimatlarının 2028 yılının son çeyreğinde başlaması ve 2036 yılına kadar devam etmesi öngörülüyor.

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün yaptığı açıklamada, 'HÜRJET 30 adetlik ihracat paketiyle İspanya Hava ve Uzay Kuvvetleri tarafından resmen tercih edilerek Türk savunma sanayisi adına tarihi bir ihracat başarısına imza attı.' ifadelerini kullandı.

Bu adımın, Türkiye'nin savunma sanayisinde güvenilen, tercih edilen ve yön veren bir ihracatçı ülke konumuna ulaştığının somut bir göstergesi olduğunu aktaran Görgün, şunları kaydetti:

'Toplam 2,6 milyar avro proje bütçesine sahip olan program çerçevesinde teslimatların 2028 yılında başlaması planlanmaktadır. İmzalanan bu anlaşma, HÜRJET'in ihracatını, ileri seviye muharip pilot eğitimini kapsayan entegre bir eğitim mimarisini, yer tabanlı simülasyon ve eğitim sistemlerini, bakım-idame altyapısını ve uzun vadeli operasyonel destek unsurlarını içeren yüksek katma değerli ve çok boyutlu bir savunma sanayii ihracat paketidir.

Milli imkanlarla tasarlanan ve üretilen bir jet eğitim uçağının, Avrupa ve NATO üyesi bir ülkenin envanterine girecek olması savunma sanayiimizin tasarım, üretim, sistem entegrasyonu, sertifikasyon ve sürdürülebilirlik alanlarında ulaştığı seviyeyi açık biçimde ortaya koymaktadır. '

Görgün, HÜRJET ile birlikte Türkiye'nin hava platformları alanında yüksek teknoloji üreten, ihraç eden ve küresel pazarda söz sahibi olan bir yapıya kavuştuğunu vurgulayarak, 'Savunma sanayii ihracatımız da nitelik ve ölçek bakımından yeni bir eşiğe taşınmaktadır. Bu stratejik ihracat başarısının mimarı olan tüm mühendislerimize, teknisyenlerimize, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii ailesine ve sürece katkı sunan tüm paydaşlarımıza gönülden teşekkür ediyorum. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde milli teknolojiyle üretiyor, savunma sanayiinde ihracat gücümüzü kararlılıkla büyütüyor, 'Gök Vatan'da ve dünyanın dört bir yanında daha yükseğe uçuyoruz.' değerlendirmesinde bulundu.

Eyüpsultan Belediyesi ile Eyüpsultan Kültür Sanat Spor Eğitim ve Dayanışma Derneği (EYÜPDER) işbirliğinde yürütülen 'Sıfırıncı Dakika: Eyüpsultan Afet ve Acil Durum Kapasite Geliştirme Projesi'nin finali için etkinlik düzenlendi.

Avrupa Birliğince finanse edilen ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) koordinasyonunda yürütülen projenin finalinde konuşan Prof. Dr. Özener, afet ve acil durum alanında kapasite geliştirme çalışmalarının önemini anlattı.

Özener, 'Türkiye Afet Müdahale Planı var, herkesin okumasını tavsiye ederim. Kimin hangi göreve sahip olduğu orada yazıyor. İstanbul'da 5 bin 577 toplanma alanımız var. Toplanma alanlarıyla, geçici barınma ve yaşam alanlarını karıştırmamamız lazım.' diye konuştu.

Afet risklerinin azaltılması konusunda daha çok çalışmak gerektiğine dikkati çeken Özener, şunları kaydetti:

'Marmara'da bir afet, bir deprem olacağı gerçeğini bilelim ama psikolojimizi bozmayarak ona karşı hazırlıkta bulunalım. Dolayısıyla bu kapsamda kapasite artırmak çok önemli. Riskleri azaltmamız lazım. Afetlerden sonra daha az vakit, bütçe ve efor sarf etmek arama kurtarma ve iyileştirme çalışmaları önem arz ediyor. Kapasite artırma konusunda da 'Nerede, ne kaynak var?' Bunları iyi araştırmamız lazım. Eyüpsultan Belediyesi özelinde bu çalışmaların devam etmesini arzularım. Bu kapasite geliştirmeyle sadece Eyüpsultan'ın kapasitesini geliştirmiyorsunuz, İstanbul'un ve Türkiye'nin kapasitesini geliştiriyorsunuz.

- 'Gönüllülük kültürünü yaygınlaştıracağız'

Eyüpsultan Belediye Başkanı Mithat Bülent Özmen ise ilçede afete ve acil durumlara hazırlık konusunda reflekslerinin güçlü olması gerektiğini söyledi.

Özmen, bu doğrultuda kapasiteyi güçlendirecekleri, kurumların koordinasyonunu birlikte sağlayacaklarını dile getirerek, 'Bunlarla birlikte gönüllülük kültürünü yaygınlaştıracağız. Paydaşların sayısını artırmak çok değerli. Ben o yüzden hem Avrupa Birliğinin hem Birleşmiş Milletler Kalkınma Programının hem derneğimizin hem belediyemizin hem de diğer sivil toplum paydaşlarının sürecin içinde olmasını çok değerli buluyorum.' ifadelerini kullandı.

EYÜPDER Yönetim Kurulu Üyesi Nur Altınok ise projenin afet yönetimde afet öncesinde kurulan hazırlık koordinasyon ve güven kültürünü inşa etmek için hayata geçirildiğini kaydetti.

Proje kapsamında mahalle ölçeğinde muhtarlar ve kurumlarla bire bir temas kurduklarını belirten Altınok, 'Gönüllülük ve ekip kapasitesini güçlendirdik. Çocuklardan başlayarak binlerce kişiye afet farkındalığı kazandırdık. Bu projenin asıl çıktısı kurumlar arası güven, gönüllülük ruhu ve sürdürülebilir hazırlık ağıdır.' dedi.

Programda, ESAY Arama Kurtarma Ekibi'nin 6 Şubat 2023'te meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerde yaptığı faaliyetlerinin anlatıldığı video da gösterildi.

Etkinlik, plaket takdimi ve toplu fotoğraf çekimiyle tamamlandı.

Üniversiteden yapılan açıklamaya göre, TÜBİTAK tarafından yürütülen 1812 BiGG Yatırım Programı, 2026-2028 dönemi için yeni yapısıyla girişimcilere hibe yerine doğrudan yatırım sunan bir modele geçti.

Bu kapsamda devlet, erken aşama teknoloji girişimlerine yatırımcı olarak ortak olurken, Yeditepe Üniversitesi de Venture Stüdyosu aracılığıyla girişimlerin fikirden ürüne, şirketleşmeden pazara kadar tüm süreçlerinde aktif rol üstleniyor.

Yeditepe Üniversitesi'nin de aralarında bulunduğu BiGG (Bireysel Genç Girişim) Yatırım Programı, İstanbul Kültür Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi (TTO), Medipol TTO AŞ ve Ankara Medipol Üniversitesi işbirliğiyle yürütülüyor.

Yeditepe Üniversitesi, programa başvuru ve eğitim desteği sunmanın yanı sıra özellikle sağlık teknolojileri, yapay zeka ve mühendislik alanlarında girişimci yetiştiren stratejik ortaklardan biri olarak konumlanıyor.

Programda uygulayıcı kuruluş olarak seçilen Yeditepe Üniversitesi Venture Stüdyosu, akademisyenler, öğrenciler ve girişimci adaylarıyla yeni 'startup'lar geliştirmeyi, geleneksel hızlandırma programlarının ötesine geçerek fikrin ürün-pazar uyumuna kadar desteklenmesini amaçlıyor.

- Başarılı girişimlere 1,5 milyon liraya kadar yatırım

Yeni sistemle başarılı bulunan girişim fikirlerine 900 bin liraya kadar doğrudan yatırım yapılıyor. Çevre, enerji verimliliği ve sürdürülebilirlik odaklı projelerde bu tutar 1,5 milyon liraya kadar çıkabiliyor. Bu yatırım karşılığında TÜBİTAK, kurulan şirkete ortak oluyor.

Üniversite öğrencileri, yeni mezunlar, yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin başvurabildiği programda şirket sahibi olma şartı aranmıyor. Teknoloji tabanlı olması ve daha önce benzer bir kamu desteği almamış olması gereken projeler için girişimciler, Yeditepe Üniversitesi gibi uygulayıcı kuruluşlara başvurarak eğitim ve hızlandırma sürecine katılıyor.

Projelerin TÜBİTAK'a sunulmasının ardından başarılı bulunanlar 'Mükemmeliyet Mührü' alarak şirketleşme ve yatırım sürecine geçiyor. Girişimcilere ücretsiz ofis alanı, laboratuvar ve teknik altyapı, şirket kuruluşu ve fikri haklar danışmanlığı, pazar analizi ve mentörlük gibi destekler sağlanıyor.

Ayrıca girişimciler, üniversitenin mühendislik ve AR-GE laboratuvarları, uluslararası araştırma merkezleri, hastane altyapıları ve Teknoloji Transfer Ofisi (TTO) işbirlikleriyle geniş bir ağa erişim imkanı buluyor.

- 'Küresel pazarlara açılabilecek girişimlerin doğmasının hedefliyoruz'

Açıklamada görüşlerine yer verilen Yeditepe Üniversitesi Araştırma Geliştirme ve İnovasyondan Sorumlu Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Oğuz Bayat, BiGG Yatırım Programı ile Venture Stüdyo modelinin birleşmesi sayesinde, gençlerin iş arayan değil iş kuran bireylere dönüştüğünü belirtti.

Söz konusu işbirliğiyle Türkiye'nin sağlık ve teknoloji alanındaki dışa bağımlılığının azaltılması ve küresel pazarlara açılabilecek girişimlerin doğmasının hedeflendiğini vurgulayan Bayat, şunları kaydetti:

'Yeditepe Üniversitesi, sahip olduğu bilimsel altyapı ve Venture Stüdyo modeliyle bilgiyi laboratuvarda bırakmayıp, yatırıma ve ürüne dönüştürme iddiasını bu programla sahaya taşıyor. Bu işbirliğinden doğacak girişimlerin, Türkiye'de olduğu kadar uluslararası arenada da adından söz ettirmesini bekliyoruz.'

Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) ile sanayi işbirliğinde, KOSGEB ve TÜBİTAK destekleriyle geliştirilen glikoz biyosensörü maliyeti üçte bire düşürdü.

Diyabet hastalarının parmak ucundan kan alma ihtiyacını ortadan kaldıran proje, 'TÜBİTAK TEYDEB 1501 Ar-Ge Proje Desteği' almaya hak kazandı ve ilk prototip KOSGEB desteğiyle üretildi.

Kol bölgesine takılan cihaz, 14 gün boyunca kesintisiz ölçüm yaparak glikoz seviyelerini sürekli takip ediyor, ölçüm verileri mobil uygulama aracılığıyla anlık olarak akıllı telefonlara aktarılıyor.

SUBÜ Rektörü Prof. Dr. Mehmet Sarıbıyık, AA muhabirine, projenin üniversite ve sanayi işbirliği kapsamında yürütüldüğünü ve bilim ürünlerine dönüşen somut çalışma olduğunu söyledi.

Projenin sağlık teknolojilerinde dışa bağımlılığı azaltacağını ve yerli çözümleri ortaya koyacak çalışma olduğunu aktaran Sarıbıyık, 'Biz, bilimi sahaya taşıyan, ürüne dönüştüren ve insanımıza fayda üreten teknolojileri önemsiyoruz. Bu tür çalışmaları sürekli geliştirmek ve yaygınlaştırmak için elimizden gelen tüm gayreti göstermeye devam edeceğiz.' dedi.

SUBÜ Biyomedikal Mühendisliği Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mustafa Zahid Yıldız, çalışmalarını doktora öğrencileriyle Biyomedikal Araştırma Laboratuvarı'nda sürdürdüğünü ve sensörün ticarileşme sürecinin devam ettiğini belirtti.

Yıldız, üniversite laboratuvarlarında yürütülen çalışmalarda iş dünyasının katkıları, KOSGEB ve TÜBİTAK'ın destekleri sayesinde daha önce yurt dışından temin edilen birçok teknolojinin artık yerli imkanlarla geliştirilebildiğini vurguladı.

Giyilebilir teknolojilerin birçok üniversitede laboratuvar ortamında üretilebildiğini ancak ticarileşme sürecinin zorluk içerdiğini aktaran Yıldız, 'Bu süreç, devlet teşviklerinden yararlanmayı, üniversite içindeki AR-GE ekiplerinin uzun vadeli işbirliğini ve iş dünyasının projeye aktif katılımını gerektiriyor. Gerçekçi senaryolarla ilerlemek büyük önem taşıyor. KOSGEB desteğiyle yaklaşık 7-8 yıldır yürütülen çalışmaların yanı sıra üniversitemiz bünyesinde son 2 yıldır yoğun AR-GE faaliyetleri sürdürülüyor. TÜBİTAK'tan alınan TEYDEP 1501 desteği kapsamında Work3 firması tarafından yürütülen projede üniversitemiz akademik danışmanlık ve altyapı desteği sağladı.' diye konuştu.

Proje kapsamında prototipin üç ay içinde tamamlandığını, MDR sertifikasyon sürecinin başlatılacağını ve amaçlarının milyonlarca dolarlık harcamanın yurt içinde kalmasını sağlamak olduğunu belirten Yıldız, 'Mevcut alternatiflerde yaklaşık 50 dolar olan maliyeti, yerli üretimle 15 dolar seviyesine, yani rakiplerinin üçte biri düzeyine indirmeyi hedefliyoruz. Tüm yazılım, donanım, sensörler ve yapay zeka tabanlı yönetim sistemi tamamen yerli ve milli olarak tasarlandı.' ifadelerini kullandı.

Work3 Teknoloji A.Ş. Genel Müdürü Ali Lazim da ilk prototipin KOSGEB desteğiyle üretildiğini, ikinci prototipin ise TÜBİTAK ve KOSGEB destekleriyle seri üretim ile sertifikasyona hazır hale getirildiğini kaydetti.

Lazim, cihazın kolun arkasına yerleştirilen sensör aracılığıyla iki hafta boyunca şeker seviyesini ölçebildiğini ve veriyi telefona aktardığını anlatarak, yurt dışında benzer ürünlerin 50 dolar civarında satıldığını, hedeflerinin, seri üretim ve sertifikasyon sürecinin ardından cihazı Türkiye piyasasına 15 ila 20 dolar bandında sunmak olduğunu ifade etti.

Plan-S tarafından yapılan yazılı açıklamaya göre, şirket ile Türk Telekom, uydu tabanlı Nesnelerin İnterneti (IoT) haberleşme hizmetlerinin Türkiye'de yaygınlaştırılması ve Türk Telekom çözümlerine entegre sunulması amacıyla stratejik bir anlaşmaya imza attı.

Anlaşma kapsamında Türk Telekom, Plan-S'in yüzde 100 iştiraki Connecta tarafından sağlanan Yakın Dünya Yörüngesi (LEO) uydu IoT haberleşme hizmetini ürün portföyüne dahil edecek.

İşbirliğiyle, Connecta İletişim Hizmetleri'nin sunduğu mevcut ürün ve servislerin Türkiye pazarında satışının yanı sıra, birlikte geliştirilecek yeni terminal cihazların da pazara sunulması hedefleniyor. Bu sayede kullanıcılar, Türk Telekom güvencesiyle Connecta uyduları üzerinden IoT haberleşme hizmetlerinden yararlanabilecek.

Anlaşma, Connecta'nın sunduğu uydu IoT haberleşme servislerinin Türk Telekom standartlarında ürünleştirilerek uçtan uca yönetilmesini amaçlıyor. Bu kapsamda Türk Telekom bünyesinde kurulacak çekirdek ağ yazılım altyapısıyla müşteri, cihaz ve veri yönetimi operasyonları Türk Telekom'un kendi sistemleri üzerinden yürütülecek. Uydu IoT servisleri, Türk Telekom markası altında bütünleşik bir servis modeliyle sunularak tek noktadan kullanıcı deneyimi sağlanacak.

- Sahada bağlantı sürekliliği

Uydu IoT haberleşmesi, enerji, tarım, lojistik, akıllı altyapılar, çevre izleme ve endüstriyel uygulamalar gibi sahada çalışan, düşük güç tüketimli çözümlerde, karasal ağ erişiminin sınırlı olduğu koşullarda tamamlayıcı bir bağlantı katmanı olarak öne çıkıyor.

İşbirliğiyle Türk Telekom, karasal şebeke yetkinliklerine uydu haberleşmesini ekleyerek sahada bağlantı sürekliliğini güçlendirmeyi hedefliyor. Böylece farklı erişim seçenekleri tek bir operasyonel model altında birleşirken, kurulum, yönetim ve servis sürekliliği süreçlerinin sadeleştirilmesi amaçlanıyor.

- 'Küresel ölçekte örnek bir model'

Plan-S Genel Müdürü Özdemir Gümüşay, konuya ilişkin değerlendirmesinde, şunları kaydetti:

'Türk Telekom ile gerçekleştirdiğimiz bu işbirliği, uydu IoT haberleşme servislerinin kurumsal ölçekte, mobil operatör standartlarında ve entegre bir servis deneyimiyle sunulmasına güçlü bir zemin oluşturuyor. Uçtan uca entegre sunulacak bu servisle, donanım, uydu iletişimi ve operasyon katmanlarını bir araya getirerek küresel ölçekte örnek teşkil edecek bir model hayata geçiriyoruz.'

Baykar'dan yapılan açıklamaya göre, Türkiye'nin ilk insansız savaş uçağı Bayraktar KIZILELMA'nın geliştirme süreci yeni kabiliyetlerin entegrasyonu ile devam ediyor. Çorlu'daki AKINCI Uçuş Eğitim ve Test Merkezi'nde yürütülen çalışmalar kapsamında iki farklı Bayraktar KIZILELMA prototipi aynı anda gökyüzünde görev icra etti.

Gerçekleştirilen testte Bayraktar KIZILELMA'nın üçüncü prototipi PT3 ve beşinci prototipi PT5 arka arkaya havalandı. Gökyüzüne çıkan iki insansız savaş uçağı, Baykar ekibi tarafından geliştirilen akıllı filo otonomisi algoritmaları sayesinde birbiriyle eş güdümlü hareket ederek otonom muharebe pilotuyla formasyon uçuşu (kol uçuşu) yaptı. Böylece dünya havacılık tarihinde ilk kez iki insansız savaş uçağı otonom olarak yakın kol uçuşu gerçekleştirdi.

Bu teknolojik ilerlemeyle insanlı savaş uçaklarının gerçekleştirdiği karmaşık hava görevleri otonom sistemlere aktarılıyor. Bu kabiliyet birden fazla insansız platformun bir lider komutasında, birbirlerine göre konumlarını otonom olarak ayarlayarak ortak görev icra etmesine olanak tanıyor.

- Hava devriyesi görevi

Uçuş testinde modern hava muharebesinin temel unsurlarından biri olan CAP (Combat Air Patrol - Hava Devriyesi) görevi de denendi. Bayraktar KIZILELMA prototipleri, filo otonomisi yazılımları eşliğinde belirlenen rotada devriye uçuşu gerçekleştirdi. Böylece hava savunma görevlerinin milli insansız savaş uçağı tarafından filo halinde yapılabilirliği doğrulandı. Savaş uçaklarının belirli bölgeleri korumak amacıyla icra ettiği devriye ve önleme görevleri, gelecekte Bayraktar KIZILELMA filoları tarafından otonom olarak gerçekleştirilebilecek.

Test süreci boyunca insansız savaş uçaklarının otonom sistemleri ve birlikte harekat süreçleri yakından takip edildi. Baykar'ın tamamen öz kaynaklarıyla geliştirdiği Bayraktar KIZILELMA, sahip olduğu akıllı filo otonomisi altyapısı sayesinde gelecekte çoklu platformlarla koordineli harekat yapabilme kabiliyetini geliştirmeye devam edecek.

Bayraktar KIZILELMA, 29 Kasım'da gerçekleştirilen testte dünya havacılık tarihine geçmişti. Sinop açıklarında yapılan tarihi testte, ASELSAN imzalı MURAD AESA radarının işaretlediği hedef uçağı TÜBİTAK SAGE tarafından geliştirilen GÖKDOĞAN füzesiyle tam isabetle vuran Bayraktar KIZILELMA, dünyada görüş ötesi hava-hava füzesi kullanarak jet motorlu bir hava hedefini imha eden ilk insansız savaş uçağı olmuştu.

Dünyanın en büyük insansız hava aracı şirketi olan Baykar, Bayraktar TB2 SİHA için 36 ülkeyle, Bayraktar AKINCI TİHA için ise şimdiye kadar 16 ülke ile olmak üzere toplam 37 ülkeyle ihracat anlaşması imzaladı.

- 'Kopyalayan değil icat eden, taklit eden değil takip edilen...'

Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar, teste ilişkin paylaşımında, 'Dünyada ilk defa! İki insansız savaş uçağı otonom yakın kol uçuşunu başarıyla gerçekleştirdi!' ifadesini kullandı.

Baykar Genel Müdürü Haluk Bayraktar da 'Dünya havacılık tarihinde ilk kez iki insansız savaş uçağı otonom olarak yakın kol uçuşu gerçekleştirdi. Kopyalayan değil icat eden, taklit eden değil takip edilen...' değerlendirmesinde bulundu.

Bayraktar, KÜME Vakfı tarafından Haliç Üniversitesi'nde düzenlenen 'Tasarım İşi' etkinliğinde konuştu.

Selçuk Bayraktar, 'Baykar'ın tasarımla alakalı en önemli sözü nedir diye sorsanız bana, rahmetli babamın bir lafı vardı, 'İnsanlar uçağı yaptığında kuşa benzer ama Laz uçak yapınca balığa benzer.' Baykar'ın hikayesinde, özünde kimseye benzememek var. Bu kimseye benzememe bir reddiye ya da aykırı olmak için mi? Tam bu değil.' ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin çok büyük bir üretim ülkesi olduğunu vurgulayan Bayraktar, sanatta, kültürde, medeniyet çalışmalarında her türlü üretimin yapıldığını söyledi.

Bayraktar, 'Birçoğunda gördüğüm problem, üretimi bizde ama fikri ve tasarımı dışarıda. Fikir ve tasarım dışarıda olduğunda siz ancak takipçi olabiliyorsunuz, asla yön verici veya lider olamıyorsunuz.' değerlendirmesinde bulundu.

'Köklerden göklere' dediklerini anlatan Bayraktar, şunları kaydetti:

'Göklere uzanmak için ağaçları incelediğinizde bunu da görürsünüz. O muazzam eserler yani doğada gördüğümüz, Cenab-ı Mevla'nın yarattığı o muazzam eserlerin özellikle bize bakan yönüne hayran kalıyoruz. Bilimsel, biyolojik, estetik olarak da baksak her biri hayran bırakıyor bizi. Bir de görünmeyen bir yüzü, kökleri var. Orada da inanılmaz bir dünya var. O kökler ne kadar güçlüyse ancak göğe uzanabiliyor. Bizim hikayemizde böyle bir kopukluk var. Adeta tarihin akamete uğraması, köklerle olan bağın kopması var. Oysa medeniyetimiz bilimde, teknikte, bir anlamda bilimsel metodolojiyi de formalize eden bir medeniyetin çocuklarıyız.'

- 'Geleceğe yürüyebilmek için farklı olmanız gerekiyor'

Selçuk Bayraktar, özgün olmanın önemine işaret ederek, 'Geleceğe yürüyebilmek için farklı olmanız gerekiyor. Şampiyon olabileceğine inanmayan bir takımın şans eseri de olsa şampiyon olması mümkün mü? Mümkün değil. En azından buna, bunun mümkün olduğuna inanmanız gerekiyor.' dedi.

Baykar'ın bütün tasarımlarında tümüyle özgün bir form seçildiğini belirten Bayraktar, 'Doğaya bakıp kuş yerine balığı seçtik. Normalde balık denizde yüzer. Herkes tasarımlarını kuşlara benzetmeye çalışır, bizim uçaklar balığa benziyor. Rahmetli babamın tasarımlarda büyük emeği var. Dolayısıyla o aykırı formda onun izlerini görebiliyorsunuz. Bir anlamda kendi köklerine güvenme ve öyle göğe uzanma fikrini görüyorsunuz.' diye konuştu.

Bayraktar, KÜRE Ansiklopedi'ye ilişkin ise 'Kısa bir zamanda koca bir cemiyeti harekete geçirerek benim de bir anlamda yıllardır içimde ukde olmuş bir meseleyi birlikte başlatmış olduk.' ifadesini kullandı.

Hakikatin insanlar için en kıymetli mefhum olduğunu dile getiren Bayraktar, müellifi belirsiz maskeler altında 'dijital ansiklopedi' denilen bir kaynak olduğunu ve bir anlamda temel bilgi kaynağı haline dönüştüğünü söyledi.

Bayraktar, yapay zeka büyük dil modellerinin de sanattan felsefeye, siyasetten edebiyata 'bülbül gibi şakımaya başladığını' belirterek, 'Her şeyi bildiğini düşündüğünüz bir şekilde karşımıza çıkıyorlar. İkisinde de ciddi bir problem var.' dedi.

Enerji kaynakları üzerinde kafasında bir tasarım yaptığını ve yapay zekaya çeşitli sorular yönelttiğini anlatan Bayraktar, yapay zekanın çok hızlı ve şekil olarak güzel cevaplar verdiğini söyledi.

Bayraktar, şekil olarak yeterli olsa da cevapların çoğunun hatalı olduğuna dikkati çekerek, asıl cevap için dijital ansiklopediye gidildiğinde, orada da yanlış yazıyorsa hesap sorulacak kimsenin olmadığını vurguladı.

Yapay zeka ya da 'Sorumluluk kabul etmiyorum.' diyen dijital ansiklopediye güvenmek zorunda kalındığını belirten Bayraktar, KÜRE Ansiklopedi'nin dezenformasyon ve yapay zeka çağında güncellenebilir şekilde hizmet sunduğunu ifade etti.

Bayraktar, bir dijital ansiklopedinin, kendisinin Trabzon'da doğduğunu yazdığını ancak gerçek bilginin İstanbul olduğunu dile getirerek, 'Arkadaşlarımız itiraz etti, dediler ki 'Selçuk Bayraktar orada değil, burada doğdu.' Diyor ki 'Ben seni tanımam.' Peki sen kimsin? Ben şu takma isimli insanım, 'Belge göster.' diyor. Devletin verdiği gerçek bir belge gösteriyorsun, 'Ben bunu da tanımıyorum.' diyor. Hepimizin hakikate ihtiyacı olacak. Bu en temel, en önemli ve en güçlü mefhum.' değerlendirmesinde bulundu.

Endüstriyel tasarımın mühendislikteki önemine ilişkin soru üzerine Bayraktar, 'Bütün savunma sanayisi ürünlerinin neredeyse hepsinde endüstriyel tasarımcıların çok önemli bir rolü var. Veri terminallerinden ikmal yapan sistemlere kadar her tarafında endüstriyel tasarımın dokunuşu var.' dedi.

Bayraktar, dünyayı inşa edenlerin doğrularının hükmettiğini, bugün insanoğlunun müktesebatla geliştirdiği müesseselerin, normların ve anlaşmaların hepsinin bir kenara itildiğini kaydetti.

Anadolu Ajansının (AA) Global İletişim Ortağı olduğu Neslişah Sultan Kültür Merkezi'ndeki zirvede, dijital dönüşümün insan, toplum ve çalışma hayatı üzerindeki etkileri konuşuldu.

Türk Kızılay İstanbul İl Başkanı Burcu Kösem, burada yaptığı konuşmada, öğrencilere dayatılanı değil, istenilen şeyle ilgili eğitim almalarını tavsiye etti.

Anne ve babaların genellikle çocuklarından kendilerinin işini yapmalarını beklediğini belirten Kösem, 'Gerçekten siz ne istiyorsunuz, ona bakmanız gerekiyor. Ben edebiyat çok okumak istiyordum. Annem ve babam muhasebe okumamı istedi. Ben sonra bir şekilde muhasebe, finans okudum. 'Hiç sevmiyorum.' diyordum ama edebi yönüm onu besledi.' dedi.

Kösem, konfor alanından çıkıldığında daha başarılı olunduğunu, bugünün dünyasında hızın değil, istikametin önemli olduğunu dile getirerek, 'Başkaları koşarken siz nereye gideceğinizi düşünün. Yani illa koşmaya odaklanmayın. Size söylüyorum ki doğru olanın yanında olun, güçlü olanın yanında değil. Çünkü güç dengeleri değiştiğinde nerede olduğunuzu çok iyi bilmeniz gerekiyor. Ne olursa olsun istikametinizi kaybetmeyin, kendiniz olmaktan vazgeçmeyin.' diye konuştu.

Boğaziçi Üniversitesi Veri Bilimi ve Yapay Zeka Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Şefik Şuayb Arslan ise teknolojiyi bilmenin, gerektiğinde ihtiyacı olduğu kadar kullanmanın, prensipleri ve doğru yöntemleri belirleyip onları kullanabilmenin önemli olduğunu söyledi.

Öğrenmenin hiçbir zaman bitmediğini vurgulayan Arslan, 'Öğrenmeyi okul olarak değerlendirmeyin. Bence bunu hayatınıza yayın. Öğrenme süreci hiçbir zaman bitmeyecek gibi düşünün. Çünkü etrafta biliyorsunuz, teknolojileri ve gücü elinde tutan insanlar sizler değilsiniz. Başkaları bu şeyi tutuyor olabilir. Dolayısıyla istatistikleri manipüle edip değiştirebiliyorlar. Belki bugün yapay zeka önemli, 5 sene sonra belki başka bir şey önemli olacak. Dolayısıyla yeni şeyleri öğrenmeye ya da bu adaptasyona kendinizi alıştırmanız gerekiyor.' ifadelerini kullandı.

- Zirvenin mottosu: Odaklan

İSTSUM Genel Koordinatörü Yasir Alkan da etkinliğe bu yıl 1000'in üzerinde katılım sağlandığını bildirdi.

Alkan, Türkiye'nin en büyük uluslararası öğrenci derneği olarak, gençlerin dijitalleşen çağda mevcut ihtiyaçlarına karşılık vermek adına bu yıl yapay zeka ve dijital gelişim temasını seçtiklerini dile getirerek, 'Aynı zamanda 'Yapay Zeka ve Dijital Gelişim' temasının altında da bir motto belirledik: Odaklan, fokus. İnsanlar ya geçmiş pişmanlıklar yaşıyor ya geleceğe dair birtakım kaygılar güdüyor. Ama biz dedik ki, 'Akademide misiniz, odaklanın işinize. İş dünyasında mısınız, odaklanın.'' şeklinde konuştu.

Programda, katılanlara çekilişle hediye dağıtıldı.

Anadolu Ajansının (AA) Global İletişim Ortağı olduğu, Bab-ı Alem Uluslararası Öğrenci Derneği tarafından düzenlenen Neslişah Sultan Kültür Merkezi'ndeki zirvenin açılışında Kur'an-ı Kerim okundu.

Dernek Başkanı Ercan Akcan, farklı dillerin ve renklerin, aynı hayallerin hikayesini yeniden yazmak için burada bulunduklarını söyledi.

Akcan, uluslararası öğrenciliğin kendileri için sadece bir diploma veya teknik bir süreç olmadığını dile getirerek, 'Uluslararası öğrencilik, sınırları aşan, ön yargıları yıkan ve geleceğin dünyasını bugünden kuran devasa bir gönül köprüsüdür. Türkiye, bugün 350 bine varan uluslararası öğrenci sayısıyla sadece bir eğitim merkezi değil, bir güven limanı olmuştur. Ancak bizim için bu rakamlar sadece istatistikten ibaret değil. Her bir öğrenci, yarının dünyasında Türkiye'nin birer fahri elçisi, barışın ve kardeşliğin teminatıdır.' dedi.

Bu yolda sorumluluklarının farkında olduklarını aktaran Akcan, çatısı altında bulunmaktan onur duydukları Uluslararası Öğrenci Dernekleri Federasyonunun (UDEF) tecrübeleri harmanlayan, kendilerine vizyon katan ve bu büyük dayanışma ağını ayakta tutan aileleri olduğunu anlattı.

Akcan, bu yılki zirvenin odağına 'dijital gelişim' konusunu aldıklarını kaydederek, 'Dünya artık sadece fiziksel sınırlarla sınırlı değil. Dijitalleşen bu yeni çağda, insani değerlerimizi teknolojinin hızıyla nasıl buluşturacağımızı, uluslararası öğrenciliği bu yeni ufka nasıl taşıyacağımızı birlikte konuşacağız. İnanıyorum ki buradan çıkacak fikirler sadece kağıt üzerinde kalmayacak, birer eylem planına dönüşecektir.' diye konuştu.

- Dünyada uluslararası öğrenci hareketliliği 7,5 milyona ulaştı

UDEF Başkanı Abdullah Muhammed İslam ise şu anda 57 şehirde toplam 61 uluslararası öğrenci derneğiyle kardeşlerinin yanında yer alma gayreti içinde olduklarını söyledi.

İslam, 1975'li yıllarda yaklaşık 700 bin kişi olan dünya genelindeki uluslararası öğrenci hareketliliğinin şimdi 7,5 milyona ulaştığını, 1 milyon 200 bine yaklaşan uluslararası öğrenci sayısıyla ABD'nin uluslararası öğrencilikle ilgili öncülük pozisyonundaki yerini koruduğunu anlattı.

Türkiye'deki 200'ün üzerinde ülke ve bölgeden yaklaşık 360 bin uluslararası öğrencinin hem devlet hem de vakıf üniversitelerinde eğitimlerine devam ettiğinin altını çizen İslam, şunları kaydetti:

'Uluslararası öğrenci hareketliliği bulunmuş olduğu bölgeye hem ekonomik hem akademik hem de siyasi anlamda, uzun vadeli ve en belirginini en sona koymuş olsak da kültürel anlamda çok ciddi katkılar sağlamıştır. Bundan sonra da sağlamaya devam edecektir. Ülkelerin birbirleriyle olan ilişkilerinde, münasebetlerinde ve mücadelelerinde uluslararası öğrenci hareketliliği sadece bir eğitim ihracatı mesabesinde değerlendirilmemiş, uluslararası ilişkilerin temel parametreleri arasında kendisine yer edinmiştir. Ülkemizde eğitim gören 350 binin üzerindeki uluslararası öğrenci sadece kendi eğitim süreçlerine burada katkı sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda da kendi ülkeleri, üçüncü ülkeler ve Türkiye arasında da akademik, ekonomik, kültürel ve siyasi işbirliklerine çok ciddi katkılar sağlamaktadır.'

- 'Odaklan-Focus' temalı zirve

UDEF, Fatih Belediyesi ve Türk Hava Yolları tarafından da desteklenen, 'Odaklan-Focus' temalı zirvede, dijital dönüşümün insan, toplum ve çalışma hayatı üzerindeki etkileri ele alınıyor.

Etkinlik kapsamında dijital deneyim alanları yer alırken, öğrencilere akademisyenler ve sektör temsilcileriyle networking imkanı da sunuluyor.

İlham veren konuşmalarla gençlerin dijital yetkinliklerini artırmayı, kültürlerarası etkileşimi güçlendirmeyi ve küresel ölçekte etki üretmeyi amaçlayan zirve panellerle devam ediyor.

Koca Piri Reis Gemisi'nde gerçekleştirilen programın açılışında konuşan DEÜ Rektörü Prof. Dr. Bayram Yılmaz, bilimsel bilginin toplumla buluşturulmasının önemine dikkati çekti.

Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsünün çalışmalarına büyük önem verdiklerini belirten Yılmaz, destekleri dolayısıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı ile YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar'a teşekkür etti.

Açılış konuşmasının ardından DEÜ Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Harun Özdaş, enstitü araştırma ekibi tarafından tespit edilen Kızlan Osmanlı Batığı üzerinden Türkiye'nin denizcilik tarihi ve su altı kültürel mirasına ilişkin bilimsel çalışmaları anlattı.

Kızlan Osmanlı Batığı'nın, Türkiye'de kazısı yapılan tek 17. yüzyıl Osmanlı batığı olma özelliği taşıdığını belirten Özdaş, Osmanlı denizcilik tarihine ışık tutacak önemli buluntular elde edildiğini söyledi.

Özdaş, 'Bu yıl Geleceğe Miras Projesi kapsamında yüksek bir fon alarak 3 ay boyunca çalıştık. Büyük özveriyle yürütülen bir çalışmaydı. 3 metre derinlikte genellikle fazla buluntuya rastlanmaz. Çünkü gemiler karaya oturur, hırsızlar tarafından soyulur ve parçalanır. Bu kazı çalışmalarında ön hazırlıkları gerçekleştirdik. Başlangıçta buluntu beklemiyorduk ancak kazdıkça çok sayıda eser ortaya çıktı. Kazanlar, kepçeler, tabaklar, taraklar ve tüfekler bulduk. Bu da o dönemde kendini savunabilen askeri bir mürettebatın varlığına işaret ediyor.' ifadelerini kullandı.

Günün yaklaşık 6 saatini ekibiyle birlikte su altında geçirdiğini aktaran Özdaş, bu sayede çalışmaların hızlı ilerlediğini kaydetti.

Özdaş, çalışmalarda ayrıca topun namlusunu temizlemeye yarayan harbi, flüt, kurşun külçe, mühür, mum makası ve pipo gibi günlük yaşama ait eşyaların da bulunduğunu bildirdi.

Etkinliğe Rektör Yardımcıları Prof. Dr. Mehmet Birhan Yılmaz, Prof. Dr. Dilşen İnce Erdoğan, akademisyenler ve öğrenciler katıldı.

Hidrolik sistemler, dev yolcu uçakları veya süpersonik jetler başta olmak üzere hava araçlarının kontrollerinin sağlanması için kritik önemde bulunuyor.

Bu sayede, pilotun kokpitteki küçük bir düğmeye dokunarak veya lövyeyi hafifçe hareket ettirerek, yüksek ağırlıktaki parçaları (kanatçıklar, tekerlekler) hassasiyetle yönlendirmesi mümkün oluyor.

Bunun için de hava araçlarında hidrolik pompa, hidrolik rezervuar, hidrolik eyleyiciler, hidrolik manifolt gibi bir dizi ekipman kullanılıyor. Bu ürün ve sistemler, hava araçlarında 'kalp ve damar sistemi' olarak da nitelendiriliyor. Hidrolik pompalar, kalbin kanı basınçla vücuda dağıtması gibi hidrolik sıvıyı sisteme basıyor. Hidrolik boru hatları, damarların kanı organlara taşıması gibi uçağın her yerine hidrolik sıvıyı taşıyor. Eyleyiciler, kaslar gibi hareket üretiyor, bu sayede iniş takımları açılıyor, kanatçık ve dümenler hareket ediyor.

Türkiye, son yıllarda savunma ile havacılıkta yerlileştirme ve millileştirme politikalarını merkeze alarak, dışa bağımlılığı azaltmayı ve küresel tedarik zincirlerinde üst basamaklara çıkmayı hedefleyen bir dönüşüm yönetiyor. Bu dönüşüm kapsamında, platform geliştirme, alt sistem üretimi, motor teknolojileri ve bakım onarım alanlarında somut kazanımlar elde edildi.

Bu çabaların bir parçası olarak IDAK Havacılık da hidrolik pompalar, rezervuarlar, filtre manifoldları, çeşitli valfler, akümülatörler, hidrolik ve mekanik hareketlendirme sistemleri (eyleyiciler) gibi birçok ekipman ile bu ekipmanlardan oluşan alt sistemleri ve sistemleri, uçak ve helikopter, uçak motoru üreticilerinin ihtiyaçları doğrultusunda, uluslararası havacılık standartları gereksinimlerine uygun olarak geliştiriyor.

Bu sayede, söz konusu ürünlerde ambargo ve ihracat kısıtlarına karşı direnç sağlanıyor, tasarım, test ve sertifikasyon yetkinlikleri ülke içinde oluşturuluyor, yüksek katma değerli üretim ve ihracata kapı aralanıyor, KOBİ'lerin ana yüklenici firmalara entegrasyonu mümkün oluyor.

- 'Şansa ve tecrübesizliğe yer yok'

IDAK Havacılık Genel Müdürü ve Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu Türkiye-İspanya İş Konseyi Üyesi Ali Emre Akgüneş, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türkiye'nin ortaya koyduğu 'yerli ve milli havacılık hamlesini' ve hedeflerini, kendi imkan ve kabiliyetleri çerçevesinde desteklediklerini söyledi.

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı yönetiminde, başta Türk Havacılık ve Uzay Sanayii olmak üzere Türkiye'deki platform üreticileri özgün platformlar geliştirdikçe, yerli havacılık alt sistemleri ihtiyacı doğduğuna işaret eden Akgüneş, 'Hava taşıtları için hidrolik pompa, hidrolik rezervuar, hidrolik eyleyiciler, hidrolik manifoltlar başta olmak üzere ATA 29 Hidrolik Güç Paketleri tasarım ve üreticisi olarak öncelikle yerli projeleri desteklemekteyiz.' dedi.

Akgüneş, şöyle devam etti:

'Türkiye, kompozit üretimi, hassas işleme (CNC), titanyum ve alüminyum alaşımlı parça imalatında önemli bir kabiliyet ve kapasite oluşturmuştur. Bu ekosistemin gelişmesi bizlere destek sağlarken, ülkemize yabancı sermayeyi çekmek için önemli bir kriter olmaktadır. Bu süreçte uzun AR-GE ve sertifikasyon süreleri, nitelikli insan kaynağı sıkıntısı, kritik ham maddelerde dışa bağımlılık, küresel OEM'lerle (orijinal ekipman üreticisi) rekabet baskısı, finansman konularında zaman zaman zorluklar yaşayabiliyoruz. Yerlileştirmenin yalnızca teknik değil aynı zamanda ekonomik ve yönetsel bir süreç olduğunu gördük, bu noktalarda da büyük bir desteğe ihtiyaç duyulduğunu gözlemledik. Platform üreticisi ana firmaların, yan sanayileri desteklerken de uluslararası standartlardan ve kalifikasyondan ödün vermemesi gerekiyor. Endüstriyel hidrolik ürünlerine göre çok yüksek teknoloji gerektiren havacılık hidrolik sistemlerinde şansa ve tecrübesiz ekiplere yer yok. Havacılıkta en önemli, en kritik konu mühendislik ekibi ve kalifikasyon süreci.'

- Yolun sonu ihracata çıktı

Bu ürünleri milli platformlar için geliştirirken, ortaya çıkacak ürünün geliştirme ve kalifikasyon süreçlerinin, müşteri gereksinimlerinin yanı sıra uluslararası standartlara da tamamıyla uygun olmasına özen gösterdiklerini belirten Akgüneş, bunu yaparken sadece yurt içini değil, uluslararası pazar rekabetini de hedeflediklerini vurguladı.

Akgüneş, bu sayede KAAN, HÜRJET, HÜRKUŞ, yerli uçak motoru gibi projelerde yerlileştirme kapsamında çalışmalar yürütürken, birçok ülkeye de ihracat yapar hale geldiklerini bildirdi.

Tüm bu süreçleri yerine getirebilmek adına yakın zamanda IDAK Hidrolik Mükemmeliyet Merkezi'ni hayata geçireceklerini ifade eden Akgüneş, bu sayede AR-GE merkezlerinde tasarımı yapılan ürünlerin üretim, montaj ve test faaliyetlerini aynı çatı altında gerçekleştireceklerini söyledi.

Ali Emre Akgüneş, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Ayrıca yurt dışı işbirliği ve ortaklıklara da büyük önem veriyoruz. Ülkemizdeki kabiliyet ve yetkinlikleri artırmak için konusunda uzman birçok firma ile çalışıyor ve ortak projeler yönetiyoruz. Bu kapsamda yakın zamanda IDAK Italia faaliyete geçmiş olacak ve şirketimizin varlığını Avrupa'da da artırarak devam ettireceğiz. Geçen yıldan itibaren bu yaklaşımımız meyvelerini vermeye başladı. Jet eğitim uçağı ile başlayan ve ardından muharip uçak ve turoprop eğitim uçağı ile devam eden projelerimiz, 2025 yılında yaptığımız ihracat kontratları ile taçlanmış oldu. 2026'da ihracat faaliyetlerimiz artarak devam edecek. Ekipman tedariki ile başlayan yolculuğumuz, komple sistem tedariki ile devam ediyor. Emeklerimizin karşılığını kısa sürede görmek bizleri motive ediyor.'

Türkiye, ABD ve İngiltere'deki yatırımlarıyla küresel savunma sanayisindeki yerini güçlendiren CANiK, 2026 yılı için vites yükseltti.

Dünyanın en büyük 100 savunma sanayi şirketi arasına girmeyi hedefleyen CANiK, 2026 stratejisini 'tam kapasite üretim ve ihracat' üzerine kurdu.

Şirket, silah üreticisi olmanın yanı sıra entegre teknoloji geliştiren bir yapıya dönüşerek, asimetrik tehditlere karşı geliştirdiği çözümlerle yeni yıla hazırlanıyor.

- '195 milyon dolarlık bir ihracat hedefimiz bulunuyor'

SYS Grup Genel Müdürü Cahit Utku Aral, şirketin 2025 performansını, yeni yıl hedeflerini ve küresel savunma sanayisine ilişkin gelecek stratejilerini AA muhabirine değerlendirdi.

Aral, bu yılın Türkiye, Amerika ve İngiltere'deki tesislerinde kapasite artışlarının yaşandığı kritik bir dönem olduğunu belirterek, 2026'da Türk savunma sanayisinin küreseldeki pazar payını artıracak önemli atılımlar yapacaklarını söyledi.

Sektördeki gelişmelerle şirketin finansal tablolarına işaret eden Aral, 2025'i bütçe hedefleri doğrultusunda başarıyla tamamladıklarını, Grup olarak önceki yıla kıyasla konsolide ciroda yüzde 20'lik bir büyüme kaydettiklerini anlattı.

Ayrıca bu yıl operasyonel süreçlerdeki verimliliği de artırdıklarına dikkati çeken Aral, 2026'nın kendileri için 'hasat yılı' olacağını, özellikle ABD ve Türkiye'deki üretim tesislerinin tam kapasiteye ulaşmasıyla ciroda önemli bir sıçrama beklediklerini dile getirdi.

Aral, '2026'da hedefimiz artık 300 milyon dolar konsolide ciro hedefine ulaşmak. Bu rakamın yaklaşık 210 milyon dolarlık kısmı Türkiye'de, kalanı ise yurt dışı iştiraklerimizden sağlanacak. Türkiye'den toplamda 195 milyon dolarlık bir ihracat hedefimiz bulunuyor. Bu da büyüme stratejimizin ne kadar ihracat odaklı olduğunu net şekilde ortaya koyuyor.' diye konuştu.

- ABD tesisinde üretim hedefi 100 bin adet

Aral, 2022'de duyurdukları toplam 200 milyon dolarlık yatırım hamlesinin planlandığı gibi ilerlediğini ve 2025 sonu itibarıyla toplam yatırım paketinin 150 milyon dolarlık kısmını tamamladıklarını belirterek, şunları kaydetti:

'Yatırım paketimizin içinde, orta kalibre alanında Samsun'da inşa ettiğimiz ve 'Tesis 4' olarak adlandırdığımız yeni üretim alanımız, CANiK USA yatırımlarının tamamlanması, İngiltere'deki AEI Systems firmamızın modernizasyonu ve Unirobotics'in yeni tesisi gibi stratejik projeler yer alıyor.

Tüm bu kapasite artırım yatırımlarını hayata geçirdik. Önümüzdeki iki yıl boyunca, yani 2027 sonuna kadar İstanbul'daki CANiK Academy ve genel merkez tesisimizin tamamlanmasıyla toplamda 200 milyon dolarlık yatırım paketini gerçekleştirmiş olacağız.'

ABD pazarındaki varlıklarını güçlendirdiklerini vurgulayan Aral, ABD'nin Florida eyaletindeki üretim tesisinde kapasitesinin her geçen yıl arttığına işaret etti.

Aral, 2025'te ABD tesisinde yaklaşık 60 bin adet hafif silah üretimi gerçekleştirdiklerine değinerek, 'Gelecek yıl hedefimiz bu sayıyı 100 bine çıkarmak. Yani 2026, ABD yatırımımızın tam kapasiteyle çalıştığı ve meyvelerini tam anlamıyla vermeye başladığı bir yıl olacak.' dedi.

Global ekosistemde şu an itibarıyla 1200 kişinin çalıştığını vurgulayan Aral, 2027 sonuna gelindiğinde Amerika, İngiltere ve Türkiye'deki tesislerle sayının 1400 kişiye ulaşmasını öngördüklerini kaydetti.

- 'Yeni dünyanın tehditlerine karşı pozisyon alıyoruz'

Savunma sanayisinin değişen dinamiklerine ayak uydurduklarını aktaran Aral, özellikle asimetrik tehditlere karşı geliştirdikleri çözümlerin önemine işaret etti.

Aral, savaş stratejilerinde dron ve insansız araç tehditlerinin arttığını, CANiK ve iştiraklerinin de bu alanda 'oyun değiştirici' rol üstlendiğini vurguladı.

Şirketi 2020 itibarıyla silah üreten bir firma olmanın yanında, 'ileri teknoloji silah sistemleri geliştiren bir grup' olarak tanımladıklarını kaydeden Aral, şöyle devam etti:

'Bugün gömülü bilgisayarlar, yazılımlar, algoritmalar ve radarlarla entegre çalışan sistemlerimizle yeni dünyanın tehditlerine karşı pozisyon alıyoruz. Özellikle 'hard kill' dediğimiz yok edici unsurlar tarafında, 30 milimetre toplarımızın 'proximity' yani yakınlık tapalı mühimmatlarla kullanımı sayesinde havada infilak ederek dronları imha etmesi konusu üzerinde yoğunlaştık. Bu sene en çok odaklandığımız ve demolarını gerçekleştirdiğimiz alan bu oldu.'

Aral, artık tehdit algısının sadece savaş meydanlarında olmadığını, kritik tesislerin korunmasında da öne çıktığını vurgulayarak, havalimanları, enerji santralleri ve stratejik varlıkların asimetrik saldırılara karşı korunması gerektiğini söyledi.

Geliştirdikleri uzaktan komutalı ve otonom silah sistemlerinin, insan faktörünü riske atmadan bu tehditleri bertaraf edebildiğini, bunun da şirketin vizyonunu 'teknolojik çözüm ortağı' noktasına taşıdığını dile getiren Aral, sözlerini şöyle tamamladı:

'Dünya genelinde savunma harcamaları 3 trilyon dolara yaklaştı ve Avrupa savunma bütçesini artırma kararı aldı. İngiltere'deki tesisimiz Avrupa pazarındaki fonlara erişim konusunda stratejik bir avantaj sağlıyor. Dünyanın en büyük 100 savunma sanayi şirketi arasına girme hedefimiz var. Sıralamada ilk 100 şirket arasına giriş cirosu yaklaşık 500 milyon dolar. Bizim hafif silah ve orta kalibredeki başarımızı tüm grup şirketlerimizle konsolide ettiğimizde bu lige girmek ve kalıcı olmak en büyük hedeflerimizden biri.'

Şirketten yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Şahin, müşteri deneyimini tüm hizmetlerinin merkezine aldıklarını belirtti.

Türk Telekom'un uluslararası dolaşım hizmetiyle abonelerinin yurt içinde deneyimledikleri güvenli ve yüksek kaliteli iletişimi yurt dışında da kesintisiz biçimde sürdürmelerini sağlayarak müşteri deneyimini 'sınırların ötesine' taşıdıklarını vurgulayan Şahin, müşterilerinin tüm iletişim ihtiyaçlarını karşılayan çözümler üretmeye devam ettiklerine dikkati çekti.

Müşteri memnuniyetini odağa alan ve küresel ölçekte değer ürettikleri bu anlayışla, mesafeleri kısaltan, bağlantıları güçlendiren çözümlerle teknolojiyi iyilik ve faydaya dönüştürmekten gurur duyduklarını vurgulayan Şahin, şunları kaydetti:

'Kullanıcılarımızın yurt dışındaki iletişimlerini kolaylaştıran, uluslararası dolaşım hizmetimizle, 2025'in ocak ayında hizmet vermeye başladığımız Suriye dahil olmak üzere kadim Anadolu medeniyeti topraklarında yüzyıllardır köklü bağlarımızın olduğu sınır komşularımız, Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan, İran, Irak'ta ve tüm kıtalarda dünyanın birçok noktasında müşterilerimizin iletişimini sınırların ötesine taşıyoruz.'

HAVELSAN, rotorlu hava araçları simülasyonu ve mühendislik analizinde dünyanın önde gelen oyuncularından ABD merkezli Advanced Rotorcraft Technology, Inc. (ART) ile stratejik ortaklık anlaşması imzaladı.

Bu anlaşma kapsamında, ekipler rotorlu uçak analizi ve simülasyonu konularında yakın işbirliği yapacak, özellikle pilot eğitim simülatörlerinin geliştirilmesini destekleyecek.

HAVELSAN'ın dünya çapında tanınmış simülatör altyapısı ve kabiliyetleri ile ART'in öncü uçuş fizik modellerinin birleşimi, çeşitli rotorlu uçak ve VTOL (dikey kalkış ve iniş yapabilen araçlar) yapılandırmalarının eğitimi ve analizi için en gelişmiş simülasyon ortamını sunacak.

İşbirliği kapsamında, yüksek doğrulukta rotorlu uçak uçuş dinamikleri ve motor modelleri HAVELSAN simülatörlerine entegre edilecek.

Model doğrulamada gerçekçilik ve doğruluk açısından en yüksek standartlar sağlanacak.

Simülatör sertifikasyonuna yönelik olarak simülatör nitelendirme ve müşteri kabul süreçlerinde işbirliği yapılacak.

ART'nin karmaşık 'rotor fiziğini' matematiksel olarak en hassas şekilde modellemesi dolayısıyla, HAVELSAN tarafından üretilecek simülatörlerin gerçek hayattakiyle uyumu üst düzeye çıkacak.

Bu işbirliği, özellikle yurt dışı menşeli platformlara ait eğitim simülatörlerinde HAVELSAN'ın portföyüne ilave kabiliyetler kazandıracak.

- Tasarımdan simülatöre kritik yetenekler buluşacak

HAVELSAN, hem askeri hem de sivil havacılık alanında oldukça geniş bir yelpazede simülatör çözümleri sunuyor. Şirketin ürün portföyü, temel eğitim uçaklarından dünyanın en karmaşık savaş uçaklarına ve yolcu uçaklarına kadar uzanıyor.

ART ise ABD Kaliforniya merkezli olarak özellikle helikopterler, insansız hava araçları (İHA) ve eVTOL (elektrikli dikey kalkış ve iniş yapabilen araçlar) üzerine uzmanlaşmış köklü bir havacılık şirketi olarak faaliyet gösteriyor.

Şirket, rotorlu hava araçlarının tasarımı, uçuş dinamikleri ve simülasyonu konularında dünyadaki öncüler arasında yer alıyor.

ART, uçak veya helikopter üreticileri için milyar dolarları bulabilen fiziksel prototip üretim süreci öncesinde milimetrik hassasiyetle tahminler yapılmasını sağlayan dijital ortamı sunuyor.

Şirket, simülatörler için geliştirdiği yazılımlar ve modellerle pilotların gerçek bir uçaktaymış gibi eğitim almasına imkan tanıyor. Ayrıca helikopter pervanelerinin yarattığı karmaşık hava akımlarını ve bu akımların gövde üzerindeki etkilerini analiz eden ileri düzey algoritmalar geliştiriyor.

Üniversitenin Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü'nde bilim insanları tarafından sürdürülen çalışmada, bağışıklığı güçlendiren ve enjeksiyonla yapılan aşıların domatesleri yiyen kişiler tarafından ağız yoluyla alınması hedefleniyor.

Olası salgın hastalık dönemlerinde bu yöntemin koruyuculuk sağlaması ve geniş kitlelere kolayca uygulanabilir bir aşı alternatifi sunması amaçlanıyor.

- 'Bitkiyi aşı olarak kullanmayı hedefliyoruz'

Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Bayram Çevik, AA muhabirine, 20 yıldır görev yaptığını, fakültede birçok çalışma yürüttüklerini söyledi.

Bunlardan birinin de şu an üzerinde çalıştıkları domateste yenilebilir aşı üretimi olduğunu ifade eden Çevik, Kovid-19 salgınıyla birlikte yeni arayışlar ortaya çıktığını belirtti.

Domatesi aşı olarak kullanmaya odaklandıklarını dile getiren Çevik, 'Diğer sektörlerde olduğu gibi yenilebilir bitkiler üzerinden de aşı geliştirme çalışmalarına başladık. Kovid-19 aşısında kullanılan proteini bitkiye gen aktarım teknikleriyle aktarıyoruz. Bitkinin bu proteini üretmesini sağlayarak, aşı olarak kullanmayı hedefliyoruz.' dedi.

- Bağışıklık yanıtı fareler üzerinde test edilecek

Çevik, Kovid proteinini üreten transgenik (Bir organizmanın genetik yapısına başka bir organizmadan alınan bir genin eklenmesiyle oluşturulan canlı) bitkiler elde ettiklerini belirterek, bu proteinlerin meyvede üretilip üretilmediğini incelediklerini kaydetti.

Bağışıklık yanıtının fareler üzerinde test edileceğini anlatan Çevik, 'Domates yiyerek aşılanma çalışmasını çeşitli aşamalardan geçirerek, insan kullanımına uygun hale getirmeyi planlıyoruz.' şeklinde konuştu.

Kovid-19 sürecinin sona ermesinin yeni pandemilerin yaşanmayacağı anlamına gelmediğine dikkati çeken Çevik, olası salgınlara karşı hazırlıklı olunması gerektiğini dile getirdi.

Geliştirilen platformun düşük maliyetli, saklama gerektirmeyen ve tıbbi ekipman ihtiyacını azaltan bir yöntem sunduğunu anlatan Çevik, 'Bu platform sayesinde gelecekte yaşanabilecek salgınlar için ve halihazırda yurt dışından temin edilen hepatit gibi bazı aşıların yerine yerli yenilebilir aşılar üretmeyi amaçlıyoruz.' ifadelerini kullandı.

- 'Domates tüketerek aşılama hedefliyoruz'

Projeyle insanların domates tüketerek aşılanmasının hedeflendiği, domateste üretilecek protein miktarı ve tüketim dozunun ilerleyen çalışmalarla belirleneceği bilgisini paylaşan Çevik, 'İlk bitkilerimizi 2022 yılında Çin'den çıkan SARS CoV-2 Wu varyantıyla ürettik. Omicron varyantı çıkınca 2022'de Omicron varyantlarının Spike proteininin RBD ve S1 bölgelerini üretmek için çalışmaya başladık. TÜBİTAK projemiz 2023 yılında desteklenmeye başladı.' şeklinde konuştu.

Şu ana kadar S1 ve RBD bölgelerini içeren domates bitkilerinin geliştirildiğini aktaran Çevik, şunları kaydetti:

'Yaza kadar domates meyvesi üretmeyi, güz döneminde de fare deneylerini yaparak 2026 sonu 2027 yılı ilk üç ayında projeyi tamamlayacağız. Proje ekibinde ISUBU Ziraat Fakültesinden Prof. Bayram Çevik, Prof. Dr. Mehtap Şahin Çevik ve Fatma Sarıkaya, Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesinden Prof. Dr. Duygu Kumbul araştırmacı ve Prof. Dr. Mümtaz Cem Şirin ise danışman olarak görev almakta.'

Ağız yoluyla alınan aşıların mukozal bağışıklığı uyardığının bilindiğini ifade eden Çevik, dünyada sprey ve yenilebilir aşılar üzerine çalışmalar yapıldığını, Türkiye'de ise domateste yenilebilir aşı konusunda ilk kez kendi ekiplerinin çalışma yürüttüğünü sözlerine ekledi.

Üniversiteden yapılan açıklamaya göre, koordinatörlüğünü Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nuray Akbudak, yürütücülüğünü ise Karacabey Meslek Yüksekokulu Öğretim Üyesi Dr. Sevin Teoman Duran'ın üstlendiği 'Competitive Greenhouse Agrivoltaics (Rekabetçi Sera Agrivoltaikleri)' projesi Avrupa Birliği Ufuk 2020 Programı kapsamında açılan Solar-ERA Net çağrısı çerçevesinde, TÜBİTAK'tan 2,5 milyon lira destek alacak.

Ziraat yüksek mühendisi Ülkü Tekkeşın ve yüksek lisans öğrencisi Ahmet Nevzat Günaydın'ın da yer aldığı proje kapsamında kurulan sera, agrivoltaik panellerle desteklendi.

Prof. Dr. Nuray Akbudak, seranın Almanya, Yunanistan ve İtalya'nın ardından dünyada dördüncü, Türkiye'de ise bu özelliklerle hayata geçirilen ilk olma niteliğini taşıdığını bildirdi.

Akbudak, seranın içine entegre edilen hareketli güneş panelleri sayesinde, seracılık faaliyetlerinde yenilenebilir enerji kaynaklarının etkin biçimde kullanılmasını hedeflediklerini belirterek, şunları kaydetti:

'Panellerin oluşturduğu kısmi gölgelemeyi tolere ederek üretimin devam etmesini sağlayan, özel nitelikli ve patentli agrivoltaik sistemlerin, gelecekte seracılık sektörüne önemli bir ekonomik avantaj sağlamasını bekliyoruz. Güneşten güç alan seraların, iklim değişikliğiyle mücadelede kritik bir rol üstlenerek tarımda verimlilik ve sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmada güçlü bir çözüm sunacağını öngörüyoruz.'

Tarımsal ürünlerin depolarda raf ömürlerini ve kalitelerini artırmak için Hakkari Üniversitesi'nde 6 yıl önce çalışmalarına başlayan Doç. Dr. Sinem Karakuş, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi'nde misafir öğretim üyesi olarak çalışmalarını sürdürdü.

Karakuş, doğal kökenli 3 çeşit uçucu yağ bileşeninin birleştirilmesiyle elde edilen solüsyonu elma, narince ve kara erik üzüm çeşitleri üzerinde kullandı.

Araştırma kapsamında yapılan analizlerde, organik solüsyonun yalnızca hastalık gelişimini baskılamakla kalmadığı, aynı zamanda ürünlerin fiziksel ve biyokimyasal kalite parametrelerini de olumlu yönde etkilediği saptandı.

Depolama sürecinde kalite kayıplarının azaldığı, fizyolojik bozulmaların geciktiği ve raf ömrünün uzadığı belirlendi.

Karakuş'un, yürüttüğü solüsyon çalışmasına yönelik dünya çapındaki en nitelikli bilimsel dergilerde yer alan ve etki değeri en yüksek grup Q1'de 5, Q2'de ise 4 yayını bulunuyor.

Hakkari Üniversitesi Çölemerik Meslek Yüksekokulu Bitkisel ve Hayvansal Üretim Bitki Koruma Programı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Karakuş, AA muhabirine, geliştirilen solüsyonun organik niteliğinin özellikle tüketici sağlığı ve sürdürülebilir tarım açısından büyük önem taşıdığını söyledi.

- 'Elde ettiğimiz sonuçlar, sentetik kimyasallara alternatif'

Ürettikleri doğal solüsyonun sentetik kimyasallara alternatif olarak güvenli şekilde kullanılabileceğini anlatan Karakuş, şöyle devam etti:

'Elde ettiğimiz doğal kökenli bileşenlerin, hasat sonrası ürünlerde kurşuni küf gelişimini baskılayarak depo süresinin uzatılmasında güvenle kullanılabileceğini gösteriyor. Özellikle bu üç bileşenin birlikte kullanıldığı uygulamalarda koruyucu etkinin oldukça yüksek olması, uygulama açısından dikkat çekici bir bulgu. Yaptığımız analizler, bu uygulamaların sadece koruyucu etki sağlamakla kalmadığını, aynı zamanda kalite parametrelerini de olumlu yönde etkilediğini gösterdi. Elde ettiğimiz sonuçlar, sentetik kimyasallara alternatif olarak doğal ve güvenli çözümlerin hasat sonrası teknolojilerde kullanılabileceğini de ortaya koyuyor.'

Uçucu yağ bileşenlerinin kullanımının hem kurşuni küf kaynaklı ürün kayıplarını azaltabileceğini hem de tüketiciye daha kaliteli ve güvenli ürün sunulmasına katkı sağlayabileceğini ifade eden Karakuş, 'Araştırma sonuçlarımız hasat sonrası teknolojiler, soğuk hava depolama sistemleri ve sürdürülebilir tarım uygulamaları açısından sektöre yol gösterici nitelik taşıyor.' dedi.

Karakuş, çalışmaların bilimsel açıdan da uluslararası düzeyde karşılık bulduğunu belirterek, elde edilen verilerin alanında saygın, uluslararası indekslerde taranan ve 'Q1' kategorisinde yer alan dergilerde yayımlandığını bildirdi.

Çalışmaların yalnızca akademik düzeyde kalmadığını vurgulayan Karakuş, özel kurumlarla işbirliği içinde elde edilen bulguların uygulamaya aktarılmasına yönelik çalışmaların da devam ettiğini sözlerine ekledi.