Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, sosyal medya hesabı üzerinden yayınladığı video kliple, yerli ve milli imkanlarla geliştirilen hava-hava füzeleri 'GÖKDOĞAN' ve 'BOZDOĞAN'ın harp başlıklı atış testlerini tam isabetle tamamladığını açıkladı. Bakan Kacır paylaşımında şu ifadelere yer verdi:

'Milli hava-hava füzelerimiz harp başlıklı atış testlerini başarıyla tamamlayarak doğrulama sürecini geride bıraktı. Bu sadece bir test değil, gökyüzündeki caydırıcılığımızın, mühendisliğimizin ve kararlılığımızın somut bir göstergesi.'

Proje mimarlarına teşekkür

Bakan Kacır, projenin mimarlarını da unutmadı ve projelerde emeği geçenlere 'TÜBİTAK SAGE'mizin mühendis ve teknisyenleri başta olmak üzere bu büyük başarıda emeği bulunan tüm paydaşlarımızı yürekten kutluyorum. Ülkemize hayırlı olsun' ifadeleriyle teşekkür etti.

Kacır, mesajını 'MilliTeknolojiHamlesi' etiketiyle sonlandırarak, 'Milli Teknoloji Hamlesi yolunda çok daha güçlü yarınlara' mesajı verdi. Bakan Kacır'ın paylaştığı videoda 'GÖKDOĞAN' ve 'BOZDOĞAN'ın test anları ve füzelerin özelliklerine ilişkin detaylar paylaşıldı.

Son testlerin harp başlığıyla yapılmasının ardından testleri tamamlanan füzelerin seri üretim süreçleri başlıyor.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu, Türkiye Raylı Sistem Araçları AŞ (TÜRASAŞ) tarafından yerli ve milli imkanlarla üretilen Türkiye'nin ilk hızlı treninin test süreçlerine ilişkin açıklamalarda bulundu. Daha önce hızlı trenin kritik testlerinden biri olan dinamik fren testlerinde 225 kilometre hıza ulaştıklarını hatırlatan Bakan Uraloğlu, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

'Yerli ve milli imkanlarla üretimini tamamladığımız Türkiye'nin ilk hızlı treni dinamik fren testlerinin henüz ikinci gününde saatte 225 kilometre hıza başarıyla ulaşmıştı. Test süreçleri başarıyla devam eden Milli Elektrikli Hızlı Tren'imiz saatte 240 kilometre hıza ulaştı.'

'Trenlerimiz tüm güvenlik ve konfor kriterlerini eksiksiz karşılayıncaya kadar testlere devam edeceğiz'

Bakan Uraloğlu, testlere ilişkin bilgi vererek 'Bu kapsamda trenin hız, fren, sürüş ve yol uyumu gibi tüm performans kriterlerini detaylı şekilde inceleyeceğiz. Bu yoğun ve titiz test programları kapsamında, trenlerimiz maksimum hızına ulaşıncaya, tüm güvenlik ve konfor kriterlerini eksiksiz karşılayıncaya kadar testlere devam edeceğiz' dedi.

'Trenlerimizi, yüksek konfor ve inovasyon ile mevcut ve gelecekte var olacak ihtiyaçları karşılamak üzere tasarladık'

Uraloğlu, 577 yolcu kapasiteli, alüminyum gövdeli 8 araçtan oluşan bu setleri, otomatik tren durdurma sistemi, elektromekanik yolcu giriş kapıları, tam otomatik iklimlendirme, yangın ihbar, işitsel ve görsel yolcu bilgilendirme ve kamera sistemleri ile donattıklarını dile getirdi. Uraloğlu, sözlerine şu şekilde devam etti:

'En önemli ve kritik sistemlerinden olan 'Tren Kontrol ve Yönetim Sistemi' ile 'Cer Sistemi'ni, ASELSAN ile tamamen yerli ve milli olarak tasarladık ve ürettik. Trenle seyahat edecek yolcularımızın rahatlıkla kullanabilmeleri için; yiyecek ve içecek ihtiyaçlarını kolaylıkla karşılayabilecekleri otomatlar ve mutfak bölümleri yerleştirdik. Ayrıca bu araçlarımızda engelli vatandaşlarımız için iki adet yolcu bölmesi ve tekerlekli sandalyeleriyle platformdan araca ve araçtan platforma indirilip bindirilmesini sağlayan asansörlere de yer verdik. Trenlerimizi, yüksek konfor ve inovasyon ile mevcut ve gelecekte var olacak ihtiyaçları karşılamak üzere tasarladık.'

Hürriyet Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi öğrencileri ve öğretmenleri tarafından geliştirilen otonom araç projesi, üzerinde bulunan kameralarla görüntü işleme sistemini kullanıyor. Kameralar sayesinde yolda algıladığı yaya, kasis ve trafik ışıklarını tanımlayarak hareket eden araç aynı zamanda önündeki nesneleri sollama yoluyla geçerek kendisine verilen koordinatlardaki park yerine girerek verilen görevleri sorunsuz şekilde yerine getiriyor. Proje ile ilgili bilgiler veren Endüstriyel Otomasyon Teknolojileri alan Öğretmeni Abdullah Eyüp Perdahçı, 'Projemiz otonom bir araç, MEB Robot Yarışması için tasarladığımız, otonom araç yarışmasında yarışması için tasarladığımız bir araç. Sadece kameralarla yoldaki yaya yolu, diğer araçlar, karşı şeritten gelen araçlar, park yeri ya da işte yaya yolu, hemzemin geçit gibi engelleri algılayıp uygun şekilde davranması gereken bir robot tasarlamamız gerekiyordu ve bunu başardık, yaptık. Amacımız tüm görevleri yerine getirmesi. Proje zaten şu an günümüzde otonom park yapabilen, yani kendi kendisine şerit takibi yapabilen, yaya gördüğünde ya da bir engel çıktığında durabilen, yaya yollarında yayalara öncelik tanıyabilen tamamen otonom sürüş yapabilen bir araç. Yani görüntü işleme üzerine otonom bir araç tasarladık. O şekilde günlük hayatta da çoğu araba artık yavaş yavaş bunu dahil etti zaten paketlerine' dedi.

Endüstriyel Otomasyon Bölümü 11. sınıf öğrencisi Ege Sandık ise 'Burada geliştirdiğimiz otonom araç, kameraya aldığı görüntüyle beraber etrafındaki nesneleri algılayabilen ve yaya geçidinde ışıklarda durabilen, yayalara öncelik verebilen bir araçtır. Önündeki nesneleri algılayarak önünde bir nesne varsa onu sollayabilir ve geçebilir. Kendisi park edebilir, kendi park yerinde. Her yerde kullanılabilir aslında' ifadelerini kullandı.

Hürriyet Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi TÜBİTAK Koordinatörü Ebru Özen Yüksel de 'Bizim burada aşağı yukarı 31 tane projemiz var. Bunlardan 12 tanesi 2204 TÜBİTAK Liseler Arası Araştırma Proje Yarışmaları'na hazırladığımız projelerden oluşmakta. 20 tanesi ise 4006 Bilim Fuarları kapsamında hazırlamış olduğumuz projeler. Yaklaşık 58 tane öğrencimiz, 28 tane koordinatörümüz var. Bu fuarların amacı öğrencilere bilimi sevdirmek, bilimsel faaliyetlerin içine dahil etmek. Özellikle biz burada meslek lisesi olarak öğrencilerin hem bölümlerinde aldıkları eğitimi farklı alanlarla, disiplinler arası alanlarla birleştirip güzel ürünler ortaya koymayı amaç edindik. Burada öğrencilerimiz, atıyorum bölümlerde öğrendiği yazılım, kodlama yeteneğiyle daha çok kültür derslerinde olsun, kendi bölümlerinde olsun, farklı alanlardaki kazanımları da birleştirip çok güzel, kendilerinin geliştirdikleri orijinal, bilimsel eleştiri, eleştirel düşünme yeteneğini kazandıracak bir takım çalışmalar yürütülüyor. Gençlere şunu söylemek istiyorum, özellikle bu TÜBİTAK'ın düzenlediği 2204 olsun, 4006 Bilim Fuarları olsun bu tarz proje alanlarına dahil olmalarını tavsiye ediyorum. Bu yarışmalara dahil olduklarında, bu fuarlara dahil olduklarında hem öğrencilerimiz kendilerini hem yeteneklerini hem de işte sahip olduğu alandaki becerilerini geliştirerek hem eğlenceli hem eğitici faaliyetlerde bulunmuş oluyorlar. O yüzden özellikle biz Hürriyet Meslek Lisesi olarak buradayız, her zaman meslek lisesi olmanın avantajlarını da gerçekleştirdik' dedi.

Murat Çemberci, GOSB Teknopark firmalarından Altaca ile Firefly arasında Ankara'daki Britanya Büyükelçiliğinde imzalanan stratejik işbirliği anlaşmasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Teknopark ekosistemlerinin yalnızca teknoloji geliştiren yapılar değil, aynı zamanda girişimciliği, uluslararası işbirliklerini ve yüksek katma değerli üretimi destekleyen inovasyon merkezleri olduğunu vurgulayan Çemberci, 'Altaca'nın İngiltere merkezli önemli bir şirketle gerçekleştirdiği bu stratejik işbirliği, ülkemizde geliştirilen Ar-Ge ve mühendislik kapasitesinin küresel ölçekte güçlü bir karşılık bulduğunu göstermesi açısından son derece kıymetlidir. Bugün teknoloji ekosistemlerinde sürdürülebilir başarı; yalnızca yenilikçi çözümler geliştirmekle değil, bu çözümleri doğru işbirlikleriyle uluslararası pazarlara taşıyabilmekle mümkün hale geliyor' ifadelerini kullandı.

Çemberci, Altaca'nın ortaya koyduğu bu başarı hikayesinin, GOSB Teknopark bünyesinde geliştirilen teknolojilerin dünya ölçeğinde çözüm üretme potansiyeline sahip olduğunu açıkça ortaya koyduğuna dikkati çekerek, şunları kaydetti:

'Özellikle sürdürülebilirlik, temiz enerji ve iklim teknolojileri gibi geleceği doğrudan şekillendiren alanlarda Türk girişimlerinin aktif rol üstlenmesi bizler için ayrıca gurur vericidir. GOSB Teknopark olarak firmalarımızın uluslararası ölçekte güçlü işbirlikleri geliştirmelerini desteklemeye, girişimcilik ve Ar-Ge odaklı ekosistemimizi daha da güçlendirmeye devam edeceğiz.'

Birleşik Krallık'ın Türkiye Büyükelçisi Jill Morris ev sahipliğinde Ankara'daki Britanya Büyükelçiliğinde gerçekleştirilen imza törenine, GOSB Teknopark Genel Müdürü Prof. Dr. Murat Çemberci ile Ar-Ge Müdürü Ergün Alver de katılmıştı. Anlaşma kapsamında Altaca'nın geliştirdiği teknolojinin, sürdürülebilir havacılık yakıtı alanında uluslararası bir projede yer alması kararlaştırılmıştı.

Lisede düzenlenen bilim fuarında yer alan projelerden biri olan 'Atmosferik Su Jeneratörü' adlı çalışma, havadaki nemi kullanılabilir suya dönüştürmesiyle dikkat çekti. Projeyi geliştiren öğrencilerden biri olan Mustafa Ferhat İstanbul, cihazın özellikle küresel ısınma ve kuraklık sorununa çözüm üretmeyi amaçladığını söyledi.

Mustafa Ferhat İstanbul, 'Havadaki nemden su üretebilen bir cihaz yaptık. Cihazımızın ismi atmosferik su jeneratörüdür. Havadaki nemi boruların içerisinde geçen soğutucu gazla yoğunlaştırarak kullanılabilen suya dönüştürüyoruz. Bu cihazı yapmamızdaki asıl amacımız küresel ısınmadan dolayı yanan ormanlarımızı geri kazanmaktır. Diktiğimiz fidanlara belirli miktarda su verilmesi gerekiyor. Bu suyu damlama sistemi ile karşılıyoruz. Su olmayan ve tarım yapılamayan yerlerde cihazımız sayesinde su kaynağı elde edilerek tarım yapılabilir. Ayrıca doğada yaşayan hayvanların yaşamını sürdürebilmesi için de su kaynağı sağlamaktadır. Sistem 7 gün 24 saat çalışmakta olup enerjisini tamamen güneş panellerinden almaktadır' dedi.

'Manyetik alan ile çalışan temassız fren sistemi'

Fuarda sergilenen bir diğer proje ise manyetik alan ile çalışan temassız fren sistemi oldu. Öğrenciler tarafından geliştirilen sistemin özellikle otonom ve elektrikli araç teknolojilerine katkı sağlaması hedefleniyor. Projeyi tanıtan öğrenci İbrahim Yücel, 'Projemizin amacı otonom sektöründe daha ileri bir çağa geçilmesini sağlamaktır. Elektrikli araçlarda farklılık oluşturacak bir sistem geliştirdik. Projemizin adı 'Manyetik alan ile çalışan temassız fren sistemi'dir. Araç hareket halindeyken kendi enerjisini kendi üretiyor. Mıknatıslarla bakır bobinlerin etkileşimi sonucu oluşan elektrik depolanıyor. Fren yapılacağı zaman depolanan enerji kısa devre çubuklarına aktarılıyor ve araç fren yapıyor. Sistem suda ve çamurda da çalışabiliyor. Otonom sektöründe başarılı olacağını düşünüyoruz' diye konuştu.

Bilim fuarında öğrencilerin çevre, enerji ve teknoloji alanlarında geliştirdiği projeler ziyaretçiler tarafından ilgiyle incelendi.

Tatile gidilecek yerlerin internet sitelerinin ve gerçekliğinin kontrol edilmesi gerektiğini söyleyen Hakan Topuzoğlu, 'Kurban Bayramı'yla birlikte 9 günlük tatil de geldi. Tabi ki tatil hepimizin iple çektiği günler olsa da sadece bizim değil başkalarının da takip ettiği günler haline gelmiş durumda. Siber tehlikeler de özellikle son dönemde çok fazla çağrılır durumda. Bu nasıl oluyor dersek özellikle bir tatil rezervasyonu yaparken, eğer tatil rezervasyonu yaptığımız sitenin TÜRSAB üyesi olup olmadığı ya da böyle bir yerin gerçekten var olmadığını incelemezsek, telefonla teyit etmezsek bunun gerçek bir rezervasyon olup olmadığını anlamazsak gittiğimiz zaman çok büyük hayal kırıklığı yaşayabiliyoruz. Aynı şekilde bu dönemlerde sahte siteler de çok fazla kuruluyor. Benzer adreslerle kurulan sitelerden rezervasyon ve ödeme alınıyor ancak ne yazık ki bu hizmetler sağlanmıyor ve siz burada hakkınızı alıncaya kadar da hem tatil düşünceniz zehir olmuş oluyor hem de çok ciddi bir maddi kayıp elde ediyorsunuz. Diyelim ki biz bunları yaptık, güzel bir şekilde rezervasyonu sağladık ve tatilimiz başladı. Tabii ki orada da yine birtakım tehlikeler bizi beklemesin diye bazı konulara dikkat etmemiz gerekiyor' dedi.

Topuzoğlu, tatilde paylaşılan fotoğrafların özellikle hırsızlara da davetiye çıkarabileceğini söyleyerek, 'Tehlikeler nedir dersek de gittiğimiz yerde ortak WiFi ağına bağlandıysak tabi ki bu WiFi üzerinden kişisel veri gerektiren bankacılık gibi e-devlet gibi uygulamalara girmememiz çok önemli. Aynı zamanda bizim orada tatildeyiz diye fotoğraf paylaşmamız ya da nerede olduğumuzu belirtmemiz de bir takım hırsızlara da davetiye çıkarmak gibi oluyor. Çünkü sizin tatilde olduğunuzu takip eden kişiler de o dönemde evinize girebilir ya da arabanıza zarar verebilir gibi durumlarla karşılaşabiliyorsunuz. Bu yüzden biraz daha tatili böyle sanal dünyadan arınmış bir şekilde daha sakin bir şekilde yaşamak orada fotoğraf çekerek ya da bu insanları davetiye çıkarmaktan uzak durmak da daha keyifli hale getirecektir diye düşünüyorum' ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin dijital dönüşümünün öncülerinden Türk Telekom, ürün ve hizmetlerinde geliştirdiği yeniliklerle kullanıcılarına farklı deneyimler sunmaya devam ediyor. Moda, sağlık, spor, ekonomi gibi çok sayıda çeşitli kategoriye yönelik dergi ve günlük gazetenin yer aldığı dijital okuma platformu e-dergi, Sesli Gündem özelliği ile kullanıcılara günlük gazetelerdeki öne çıkan haberlere sesli olarak erişim imkânı sunarken, Günün Rengi ve Gizemli Kart özellikleriyle de kullanıcı deneyimini daha etkileşimli ve eğlenceli hale getiriyor.

E-dergi'den sesli içerik kolaylığı ve birçok eğlenceli içerik

Yapılan açıklamaya göre Türk Telekom, kullanıcı deneyimini zenginleştiren e-dergi uygulamasını yalnızca haber takibi ve yüzlerce dergi ile sınırlı tutmayarak, eğlenceli ve motive edici yeni özelliklerle geliştirmeye devam ediyor. Kullanıcılar; makale, astroloji, röportaj, dergi ve gazete içeriklerinin yanı sıra artık uygulama içerisinde sunulan farklı deneyim alanlarıyla da buluşuyor.

Uygulamanın öne çıkan özelliklerinden Sesli Gündem sayesinde kullanıcılar, günlük gazetelerdeki öne çıkan haberleri yapay zekâ destekli seslendirme ile dinleyebiliyor. Ortalama 6-10 dakikalık içeriklerle kullanıcılar gündemi hızlı ve pratik şekilde takip edebiliyor. Bunun yanı sıra Günün Rengi özelliği, kullanıcılara her gün farklı bir renk ve o renge özel pozitif bir mesaj sunarak günlük motivasyonu artırmayı hedefliyor. Gizemli Kart özelliğinde ise kullanıcılar haftada bir kez çark çevirerek karşılarına çıkan karttaki ilham verici mesajları keşfedebiliyor.

Ülkü Ocakları Eğitim ve Kültür Vakfı tarafından Ankara'daki ATO Congresium'da düzenlenen TeknOcak Teknoloji ve İnovasyon Festivali'ne Türkiye'nin 81 ilinden yaklaşık 500 mühendis ve üniversite öğrencisi katıldı. 100'ün üzerinde projenin yarıştığı organizasyonda Erzurum'u temsil eden Aybars Teknoloji Takımı, geliştirdiği 'Bora' isimli insansız kara aracıyla jüri üyelerinden tam not aldı.

Modüler yapısıyla dikkat çekiyor

Makine mühendisliği, elektronik mühendisliği, yazılım mühendisliği ve endüstri mühendisliği öğrencilerinden oluşan 22 kişilik ekip tarafından geliştirilen araçta, uzaktan kumanda ile kontrol sistemi, otonom sürüş kabiliyeti, lazer işaretleme sistemi, ateş sisteminde otonom kilitlenme ve hedef takip özellikleri bulunuyor. Modüler yapıya sahip araç, farklı görevlerde kullanılabilecek şekilde tasarlanırken, geliştirilmeye açık prototip bir model olarak çalışmalarını sürdürüyor.

Bağımsız süspansiyon sistemiyle çalışıyor

Takımın geliştirdiği araçta dikkat çeken en önemli özelliklerden biri ise 4x4 palet sistemi ve bağımsız süspansiyon yapısı oldu. Arazi şartlarına uyum sağlayabilmesi amacıyla geliştirilen sistem sayesinde aracın daha stabil hareket etmesi ve görüntü işleme sırasında oluşan sarsıntının minimum seviyeye indirilmesi hedefleniyor. Takım üyeleri, özellikle otonom sistemlerde görüntü işlemenin büyük önem taşıdığını belirterek, araçta yaşanan titreşim problemini bağımsız süspansiyon sistemiyle azaltmaya çalıştıklarını ifade etti.

'En büyük özelliği 4x4 olması'

Aybars takımının kaptanı, Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Bölümü 3. sınıf öğrencisi Suat Aykut, takımın geçen yıl Şubat ayında kurulduğunu ifade ederek, 'Takımı kurulurken ki amacımız bir teknolojide birincilik getirmekten ziyade gelişen, yenilenen, Türkiye Yüzyılı'na adet olabilecek bir proje çıkarmaktı. Bu nedenle kendimize bir hedef belirledik. Üreteceğimiz araç tamamıyla farklı bir araç olacak, farklı bir fikir üzerine kurulacak. Aracı ürettiğimizde bir kişiye fikir verecek bir yapıda olması düşüncesiyle biz bir yola çıktık. Akabinde kendi projemizin üzerine çalıştık ve kendimize diğer insansız kara araçlarından farklı olarak 4x4 yapıya sahip, en büyük özelliği bu, 4x4 yapıya sahip bir insansız kara aracı geliştirmeye karar verdik' diye konuştu.

'Çalışmalarımız araçlarımızı geliştirme yönünde devam ediyor'

Araçta kullanılan 4x4 sistemin avantajlarından bahseden Aykut, 'Özellikle 4x4 araçlar daha fazla çekiş yapısına sahip oluyor. Tanklarda bu 4x4 yapısının avantajı şu olacak; daha stabil olacak, arazi şartlarına göre daha uyumlu bir araç olacak. Özellikle bizim katıldığımız alan otonom insansız kara aracı yarışması. Otonom gibi araçlarda görüntü işleme olmazsa olmaz. Sarsıntı, görüntü işlemede görüntü kalitesini çok fazla bozan bir sorun. Biz bunu bu 4x4 palet yapımızdan, bağımsız süspansiyon kullanarak çözmeye çalıştık, minimalizeye indirdik. Çalışmalarımız araçlarımızı geliştirme yönünde devam ediyor' ifadelerini kullandı.

'Takımımız multidisipliner bir yapıya sahip'

Takımın multidisipliner bir yapıya sahip olduğunu belirten Aykut, 'Takımımız 22 kişiden oluşmaktadır. Makine mühendisliği, elektronik mühendisliği, yazılım mühendisliği ve endüstri mühendisliği okuyan arkadaşlarla beraber multidisipliner yapıya sahip bir takımız. Geliştirdiğimiz araç, şu anki Bora aracımız, prototip bir araçtır. Biz bu aracımızın üzerinde otonom sürüşü, otonom atışı geliştirme denemelerini yapıyoruz. Akabinde bunun büyük bir projemiz var. Yaptığımız aracın yaklaşık 2 katı ölçülerinde ana bir araç geliştirme fikrine sahibiz. İnşallah onun da çalışmalarına başladık. Ağustos'un sonlarına doğru o aracımızı da bitirip, o aracımızla Teknofest gibi ulusal yarışmalara katılıp memleketimize, takımımıza, üniversitelerimize derece getirmeyi ümit ediyoruz' dedi.

'Otonom kar küreme aracı gibi bir Ar-Ge'miz var'

Geliştirdikleri otonom insansız kara aracının savunma sanayi ve afet yönetimi gibi insan hayatının risk altında olduğu alanlarda kullanılmak üzere tasarlandığını vurgulayan Aykut, 'Bizim ilk başında da belirttiğim gibi kendimize belirlediğimiz hedef şuydu; farklı bir ürün ortaya çıkaralım. Sadece bir insansız kara aracı mantığıyla değil, şu an ülkemizin elinde bulunan Barkan gibi araçlarla sadece savunma sanayi odaklı bir araçtan ziyade modüler bir araç olsun. Bu aracımızı her alanda kullanabilelim. Özellikle biz geliştirdiğimiz araçta deprem, sel gibi afet alanlarında kullanılabilecek, bağımsız süspansiyon yapısıyla arazi şartlarına uyum sağlayacak, savunma sanayideki askeri operasyonlarda kullanılmak üzere geliştirdik. Akabinde kendi memleketimizin sorunu olan kar sorununa kendi aracımızla çözüm getirme düşüncemiz var. Otonom kar küreme aracı gibi bir Ar-Ge'miz var. Bunun için de çalışmalarımız devam etmektedir' şeklinde konuştu.

Kayıpsız, kesintisiz ve kaliteli enerji dağıtımı hedefiyle Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan 6 ilde sürdürülebilir altyapı yatırımlarını sürdüren Dicle Elektrik, kayıt dışı tüketimin yoğun olduğu bölgelerde şebeke yenileme çalışmalarına devam ediyor. Şirket, bu kapsamda Mardin'in Mazıdağı ilçesine bağlı Balpınar Mahallesi'nde uzun yıllardır kullanılan eski elektrik şebekesinin yenilenmesi amacıyla 32 milyon lira tutarında yeni bir altyapı projesi hazırladı.

Beton direklere zarar verildi

Proje kapsamında yeni beton direklerin dikilmesi, enerji hatlarının modernize edilmesi ve güvenlik riski oluşturan mevcut sistemin tamamen değiştirilmesi planlandı. Ancak çalışmaların başlamasıyla birlikte bazı kişilerin projeye tepki gösterdiği, muhtar öncülüğündeki bir grubun mahalleye getirilen beton direklere zarar verdiği ve direklerin dikilmesi için açılan çukurları yeniden kapattığı görüldü.

Yüzde 96 oranında kaçak elektrik kullanılıyor

Çalışmaların çeşitli şekillerde engellenmeye çalışıldığı Balpınar Mahallesi'nde kaçak elektrik kullanım oranının yüzde 96 olduğu belirlendi. Teknik verilere göre mahalledeki mevcut bin kVA kurulu gücün yaklaşık bin 300 hanenin enerji ihtiyacını karşılayabilecek kapasitede olduğu ifade edilirken mahallede resmi olarak yalnızca 195 abonenin bulunması, kayıt dışı tüketimin boyutunu ortaya koydu. Yetkililer, bu tablonun hem enerji arz kalitesini olumsuz etkilediğini hem de şebeke üzerinde ciddi bir yük oluşturduğunu vurguladı.

Eski şebeke can ve mal güvenliği açısından risk oluşturuyor

Dicle Elektrik yetkilileri, Balpınar Mahallesi'nde yapılmak istenen yatırımın yalnızca kaçak kullanımın önlenmesine yönelik olmadığını, aynı zamanda eskiyen altyapının oluşturduğu güvenlik risklerini ortadan kaldırmayı da hedeflediğini belirtti. Özellikle aşırı yük altında çalışan hatların arıza, yangın ve elektrik çarpması gibi riskleri artırdığına dikkat çekilirken, modern şebeke yatırımlarının hem bölge halkının güvenliği hem de sürdürülebilir enerji hizmeti açısından büyük önem taşıdığı kaydedildi.

Antalya'da düzenlenen 18. Uluslararası MEB Robot Yarışması'nda Atakum Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nin 'armATA-1' takımı geliştirdiği endüstriyel robot kol projesiyle Türkiye birincisi oldu. Aynı kategoride yarışan ve çevreci robot yapan 'armATA-2' takımı ise Türkiye ikinciliğini elde ederek çifte başarı yaşattı.

Türkiye birincisi olan 'armATA-1' takımında danışman öğretmen Mahmut Katırcıoğlu, öğrenciler Rahmi Güveli ve Ahmet Selim Kırmacı yer aldı. Türkiye ikincisi olan 'armATA-2' takımında ise danışmanlığını yine Mahmut Katırcıoğlu'nun yaptığı ekipte Rahmi Güveli ile Ali Esat Çakıroğlu bulundu.

Birincilik elde eden takımın geliştirdiği robot kol sistemi, yarışma parkurundaki farklı renk ve çaplara sahip küpleri görüntü işleme teknolojisi kullanarak algılıyor ve uygun kutulara ayrıştırıyor. Yaklaşık 5-6 aylık çalışma sonucunda geliştirilen proje; yazılımı, görüntü işleme sistemi ve donanımıyla tamamen öğrenciler tarafından üretildi. Öğrenciler, projeyi ilerleyen süreçte endüstriyel kullanım alanlarına uygun şekilde daha profesyonel seviyeye taşımayı hedefliyor.

'Öğrencilerimiz savunma sanayii alanında iş imkanı da bulabiliyor'

Başarılı ekiplerin danışman öğretmeni Mahmut Katırcıoğlu, elde edilen derecelerin uzun soluklu çalışmaların sonucu olduğunu söyledi. Geçen yıldan itibaren yarışmalara hazırlandıklarını ifade eden Katırcıoğlu, 'Geçen sene küçük bir talihsizlik yaşamış ve dereceye girememiştik. Çalışmalarımızı sürdürdük. Bu yıl iki robotla katıldığımız yarışmada Türkiye birinciliği ve Türkiye ikinciliği elde ettik. Öğrencilerimizin çok büyük emeği var. Programlama, donanım ve görüntü işleme çalışmalarını öğrencilerimiz gerçekleştirdi. Meslek lisesi olarak güçlü atölye altyapımız bulunuyor. Meraklı öğrencilerimizi teknolojiyle buluşturduğumuzda başarı kendiliğinden geliyor. Bu yarışmalar sayesinde mezun öğrencilerimiz savunma sanayii alanında iş imkanı da bulabiliyor' dedi.

Öğrenci Rahmi Güveli ise geliştirdikleri robotun endüstriyel alanda kullanılabilecek potansiyele sahip olduğunu belirterek, 'Yaklaşık 5-6 aylık çalışma sonucunda bu robotu yaptık. Yarışmada 9 kare alan ve 8 küp bulunuyor. Robotumuz küpleri renklerine ve çaplarına göre ayrıştırarak ilgili kutulara yerleştiriyor. İleride bu sistemi daha profesyonel seviyeye ulaştırmak ve geliştirmek istiyoruz' diye konuştu.

'Video aşamasına kalmayı da başardılar'

Öte yandan okulun teknoloji alanındaki başarıları robot yarışmalarıyla da sınırlı kalmadı. TEKNOFEST Liseler Arası İHA Yarışması kapsamında Sabit Kanat kategorisinde yarışan 'ATAwings-V' takımı video değerlendirme aşamasına başarıyla geçti. Danışmanlığını Mahmut Katırcıoğlu'nun yaptığı takımın kaptanlığını Muhammet Kaan Uzun üstlenirken, takımda Rahmi Güveli, Beytullah Arslan, Ahmet Buğra Uzun ve Kadir Kaan Karaman yer aldı.

Döner Kanat (Dron) kategorisinde yarışan 'OTTONOM' takımı da video aşamasına kalma başarısı gösterdi. Danışman öğretmen Emrah Yüksel liderliğindeki takımın kaptanlığını Enes Nacak yaparken ekipte Arif Enes Danacı, Yusuf Zahid Buruk, Kazım Yılmaz, Yusuf Mirza Kansız ve Ali Esat Çakıroğlu görev aldı.

Atakum MTAL öğrencilerinin elde ettiği başarıların, mesleki eğitimde teknoloji odaklı çalışmaların önemini bir kez daha ortaya koyduğu belirtildi.

Türkiye'nin öncü katma değerli teknoloji dağıtım şirketi Penta Teknoloji, mimarlık, mühendislik, inşaat, ürün tasarımı, üretim, medya ve eğlence sektörlerine yönelik çözümler sunan Autodesk ile 'FY27 Kick-Off' etkinliği düzenledi. Yaklaşık 180 katılımcıya ev sahipliği yapan organizasyon, Penta Teknoloji ile Autodesk'in Türkiye ve global ekiplerini Türkiye'nin dört bir yanından gelen iş ortaklarıyla bir araya getirdi. Etkinlikte geçmiş döneme ilişkin değerlendirmelerin yanı sıra hedefler, stratejik öncelikler, sektörel dönüşüm alanları, ortak büyüme ve potansiyel iş birliği fırsatları ele alındı. Programın teknik oturum ve interaktif atölye çalışmalarında yapay zekâ uygulamaları, müşteri odaklı kampanya kurgularının güncel teknolojilerle verimliliğinin artırılması ve iş ortaklarının sahada daha etkin konumlanmasına yönelik başlıklar paylaşıldı. Sektör odaklı içerikler kapsamında ise mimarlık, mühendislik, inşaat ve üretim alanlarına yönelik çözüm modelleri, gerçek iş senaryoları ve uygulama örnekleri üzerinden katılımcılara aktarıldı.

'İş ortaklarımızın değer üreten bir rol üstlenmesine katkı sağlıyoruz'

Penta Teknoloji Genel Müdürü Fatih Erünsal, sektörde sürdürülebilir başarının güvene dayalı, güçlü iş birlikleri ve müşteri ihtiyaçlarına yönelik doğru çözümler geliştirmekten geçtiğini belirterek, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Autodesk ile yürüttüğümüz iş birliği, kurumların dijital dönüşüm süreçlerinde iş ortaklarımızın daha etkin ve katma değer oluşturan bir rol üstlenmelerine katkı sağlıyor. Günümüzde sektörlerin gelişim yönünü belirleyen temel unsurlar arasında yer alan yapay zekâ, otomasyon ve veri odaklı çözümlerin müşterilerin iş süreçleriyle doğru şekilde entegre edildiğinde gerçek değer ürettiğine inanıyor, çalışmalarımızı bu odakla yürütüyoruz. Geçtiğimiz dönemi değerlendirme ve gelecek döneme dair stratejik hedefleri önceliklendirme fırsatı bulduğumuz FY27 Kick-Off etkinliğimizin sektörün geleceğine yönelik ortak başarı anlayışını güçlendiren önemli bir zemin oluşturduğunu düşünüyorum. Penta Teknoloji olarak veriye dayalı ve yapay zekâ destekli çalışma modellerini uçtan uca çözümlerle bir araya getirerek iş ortaklarımızın ölçülebilir başarılarla büyümesine, pazardaki rekabetçi konumlarını pekiştirmelerine ve Türkiye'deki bilişim ekosisteminin gelişimine katkı sağlamaya devam edeceğiz.'

Bolu Mimar İzzet Baysal Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi (MTAL) öğrencileri tarafından geliştirilen yapay zeka destekli işaret dili tanıma sistemi, işitme ve konuşma engelli bireylerin iletişimini kolaylaştırmayı amaçlıyor. Öğrencilerin geliştirdiği proje, işaret dili hareketlerini kamera aracılığıyla anlık olarak algılayarak yazı ve sesli çıktıya dönüştürüyor.

Bilgisayar, tablet ve cep telefonu üzerinden çalışabilen sistemin, ek donanıma ihtiyaç duymadan kullanılabildiği belirtildi. Sistemin internet bağlantısı olmadan da çalışabilen yapay zeka modeli sayesinde farklı işaret dili komutlarının tanınabildiği ifade edildi. Öğrenciler, geliştirdikleri sistemle engelli bireylerin günlük yaşamda daha erişilebilir iletişim imkanına kavuşmasını hedefliyor.

Engelli bireylerin dijital ortamda işlerini kolaylaştırmak istediklerini belirten 10. sınıf öğrencisi Yusuf Eymen Özcan, 'Burada engelli bireylerin dijital ortamda klavye kullanımını daha da kolaylaştırmak istedik. Kamera karşısından el hareketlerimizle bazı kelimeleri atadık. El hareketlerimizi gösterdiğimizde direkt o kelimeleri klavyeye yazıyoruz. İnternet ortamında araştırarak, yurt dışından da örnekler alarak arkadaşımla birlikte bu projeyi bulduk. Öğretmenimiz Yusuf Akgül'ün yardımlarıyla da ve yapay zekadan da yardım alarak bu projeyi tasarladık. İstediğiniz kadar komut algılayabiliyor ama şu anda sadece 5 tane komut atadık ama isterseniz elinizin 40 tane farklı fotoğrafını çekip 40 farklı örnek alıp istediğiniz kadar kelimeyi programımıza atayabiliyoruz' dedi.

'İnternete ihtiyaç duymadan çevrim dışı çalışıyor'

Sistemin harici bir donanıma ihtiyaç duymadığını vurgulayan 10. sınıf öğrencisi Mehmet Akif İlter ise 'Bu projemizde sensörler veya harici hiçbir şey yok. Sadece el hareketlerimizi görsel algılama yetenekleriyle birlikte elimize uygun metin yapıyoruz. Resimler yardımıyla elimizdeki şekil algılanıyor ve yazıya dönüştürülüyor. Android sistemlerinde kullanılabiliyor. Bilgisayarlarda kullanılabiliyor. Çevrim dışı bir uygulama olduğu için internete ihtiyaç duyulmuyor. İçine kodladığımız veriler sayesinde bu uygulamayı geçerli kılıyoruz' ifadelerini kullandı.

Son yıllarda gelişen teknolojik sistemler, siber güvenlik sorunlarını da beraberinde getirdi. Dijitalleşme ile birlikte artan teknoloji kullanımı, birçok sektörde güvenlik açığı oluşturdu. Sivas'ta yaşayan yazılım mimarı Hamit Yıldırım, siber güvenlik alanında oluşan eksikliğe çözüm üretmek istedi. Yaklaşık 25 yıldır yazılımla uğraşan Yıldırım, kendi yapay zeka motoru ile etkin şekilde çalışan bir otonom uygulama geliştirdi. Geliştirilen yerli uygulama, geleneksel koruma programlarının aksine sadece uyarmayıp, tehdidi ortadan kaldırarak, kaynağını da gösteriyor. Siber saldırıyı gerçekleştiren kaynağın izini sürerek kullanıcıya bütün verileri sunan uygulama, birçok sektörde kullanılabiliyor.

Saldırı 12 milisaniyede etkisiz hale geliyor

Saldırıların 12 milisaniyede etkisiz hale getirildiğini belirten Hamit Yıldırım, 'Yaklaşık bir yıldır bu programı geliştiriyorum. Artık geliştirdiğim bu ürün benim ustalık eserim diyebilirim. Bu ürünü geliştirmemdeki nedenlerden biri şu oldu; ben bir tehditle karşılaştım. Sistemime kötü amaçlı bir yazılım gelmiş ama bunu fark edemedim. Daha sonra başka antivirüs programlarını kullanmak için aradım ama o tehdidi engelleyecek bir şey bulamadım. Ben de ürünü kendim geliştirmeye karar verdim. Sıkı bir çalışmanın sonucunda da bu siber güvenlik ürününü geliştirdik. Siber güvenlik anlamında bütün tehditlere karşı ön alanda kullanılacak bir ürün. Tehdit bilgisayarınıza geldiği anda milisaniyeler içinde, maksimum 25 milisaniye gibi bir sürede tehdit engellenerek, bloke ediliyor' dedi.

'Olabilecek bütün senaryolara karşı önlemimizi aldık'

Uygulamanın yapay zeka desteği ile çok kısa sürede ortaya çıkarıldığını ifade eden Yıldırım, '40 kişiyle ortalama iki yıl süren çalışmayla elde edilebilecek bir ürün ama biz yapay zekayı çok sıkı ve hatasız kullanarak iki kişi bu ürünü geliştirmeyi başardık. Bütün sektörlerde, belediyelerde, kamu kurumlarında ya da özel sektörde çalışabilecek bir ürün. Kurulumu çok kolay, makinanıza saniyeler içinde kuruluyor ama kurulduktan sonra hiçbir çaba gerekmiyor. Otonom bir şekilde kendi kendini sürekli geliştiriyor. Dolayısıyla ürün biyolojik bir ürün havası veriyor. Sürekli büyüyerek, yeni elemanlar da eklendiğinde daha da güçleniyor. Çok defansif bir ürün, kullanımı çoğaldıkça kalitesi de artıyor. Kullanım sayısında sınır yok. Şu anki yapımız 5 bin kullanıcılı bir kurumsalda hiç efor sarf etmeden adapte olabilecek durumda. Ama bu sayı çok yükseldiğinde, yüz binlere çıktığında biz programı paralel bir şekilde büyütebiliyoruz. Ürünü tamamen kendimiz geliştirdik, çalışma odamda oluşan bir program geliştirme süresince sabahlara kadar on binlerce prompt attık ve olabilecek bütün senaryolara karşı önlemimizi aldık' diye konuştu.

'Savunma sistemlerinde bir ön bariyer olarak kullanılabilecek bir ürün'

Uygulama hazırlanırken savaş senaryolarından esinlendiklerini söyleyen Hamit Yıldırım, 'İsrail'in İran'a paralel saldırılarını günlerce simüle ederek alınabilecek karşı önlemlere baktık. Yaptığımız bütün senaryolarla programımızı hazır hale getirdik. Şimdi ürünü sahada da göreceğiz. Ufak denemelerimiz oldu. Gerçeklik testlerimiz laboratuvar ortamında gerçekleşti. Şimdi artık ürünü halkımızla paylaşmak, herkesin yararına sunmak istiyoruz. Tabii ki önceliğimiz kendi ülkemiz. Ama dünyaya da açılacak şekilde ürünümüz hazır durumda. Uygulama tamamen yerli ve milli bir ürün. Biz kendimiz kendi eforumuzla yazdık, dışarıdan herhangi bir destek alınmadı. Dolayısıyla ürün tamamen öncelikli olarak bizim menfaatimize çalışacak. Türk savunma sistemlerinde bir ön bariyer olarak kullanılabilecek bir ürün. Her gün defansif anlamda kendi kendine gelişen ve sisteme güç katan bir ürün. Güvenliği yalnızca alarm üreten bir ekran olmaktan çıkarıp, karar üreten bir operasyona dönüştürür' şeklinde konuştu.

Birleşik Krallık'ın Ankara Büyükelçisi Jill Morris'in ev sahipliğinde büyükelçilikte düzenlenen anlaşmanın imza törenine Ticaret Bakan Yardımcısı Mahmut Gürcan ile iki ülkenin kamu ve iş dünyası temsilcileri katıldı. İmzalar, Firefly kurucuları James Hygate ve Paul Hilditch ile Altaca'nın kurucuları Alper Önoğlu ve Taner Önoğlu tarafından atıldı.

İnsan atığından havacılık yakıtı üretilecek

Yapılan anlaşma kapsamında Firefly'ın Birleşik Krallık'ta kurmayı planladığı sürdürülebilir havacılık yakıtı üretim tesisinde, Türk firması Altaca'nın geliştirdiği 'CatLiq-Hidrotermal Sıvılaştırma Teknolojisi' kullanılacak. Bu yenilikçi sistem sayesinde kanalizasyon çamuru gibi biyokat atıkları, biyo-ham petrole dönüştürülecek. Firefly'ın 'wet-to-jet' olarak adlandırdığı bu üretim modelinde, rafinaj aşaması için Chevron Lummus Global'in teknolojisi kullanılacak. Üretilecek düşük karbonlu havacılık yakıtı için Avrupa'nın önde gelen havayolu şirketlerinden Wizz Air ile 15 yıllık alım anlaşması da imzalandı.

GOSB Teknopark'tan yapılan açıklamada, 'GOSB Teknopark ekosisteminden çıkan bu güçlü teknoloji iş birliği, Ar-Ge'nin, mühendisliğin ve yenilikçi üretim kapasitesinin sınırları aşan etkisini göstermesi açısından büyük önem taşıyor. Altaca'nın geliştirdiği teknolojinin sürdürülebilir havacılık yakıtı gibi dünya genelinde stratejik öneme sahip bir alanda kullanılması, Türkiye'de geliştirilen ileri mühendislik çözümlerinin küresel değer zincirlerinde daha güçlü şekilde yer alabileceğini ortaya koyuyor. GOSB Teknopark olarak firmalarımızın geliştirdiği teknolojilerin uluslararası pazarlarda değer üretmesinden ve sürdürülebilir bir gelecek için küresel çözümlerin parçası olmasından gurur duyuyoruz' denildi.

Özel Adem Ceylan Final Teknik Koleji Endüstriyel Otomasyon Teknolojisi Bölümü öğrencileri tarafından geliştirilen 'Freshcore Akıllı Çöp Tasarımı', çevre temizliği, kötü koku, sokak hayvanlarının güvenliği ve çöp toplama süreçlerinde yaşanan yakıt maliyetlerine çözüm üretmek amacıyla hazırlandı.

Projede yer alan akıllı kapak sistemi, yalnızca insan algıladığında açılıyor. Böylece sokak hayvanlarının çöp kovalarına girerek cam, metal ve farklı atıklardan zarar görmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor. Kötü kokunun azaltılması için karbon ve zeolit karışımından oluşan filtre kullanılırken, otomasyon sistemi sayesinde dolan çöp kovalarının merkeze bildirilerek ekiplerin doğru noktaya yönlendirilmesi amaçlanıyor.

'Çöplerin kokması ve sokak hayvanlarının çöpleri dağıtması sorunundan yola çıktık'

Projenin hem teknoloji hem de çevre sürdürülebilirliğini bir araya getirdiğini söyleyen Endüstriyel Otomasyon Teknolojisi Öğretmeni Muhammed Semih Bayram, 'Projemiz hem teknolojiyi hem de çevre sürdürülebilirliğini bir arada barındıran bir proje. Burada asıl değindiğimiz nokta, çöplerin kokması, sokak hayvanlarının çöplerin içerisine girip oraları dağıtması ve oralardan hastalık yayılması. Projemizde akıllı kapak sistemi bulunuyor. Bu sistemle hayvanlar çöp kovasının içine giremiyor, sadece insan gördüğünde açılabiliyor' dedi.

'Karbon ve zeolit karışımıyla kötü kokuyu filtrelemeye çalışıyoruz'

Koku problemi için öğrencilerin özel bir filtre tasarladığını belirten Bayram, 'Bir diğer değindiğimiz konu ise koku problemi. Bunun için öğrencilerin tasarladığı bir filtremiz var. Burada karbon ve zeolit karışımı kullanıp kötü kokuyu filtrelemeye çalışıyoruz. Bir diğer sorunumuz ise çöp toplayan ekiplerin sürekli devriye gezmesi. Bu da yakıt masraflarını artırıyor. Bunun için kendi geliştirdiğimiz bir otomasyon sistemimiz var. Sistem belli bir merkeze topluyor. Buradan ekipleri yönlendirebiliyoruz. '5 numaralı çöp dolu, 3 numaralı ekip 5 numaralı çöpü gidip boşaltabilir' şeklinde çalışan bir sistemimiz var' diye konuştu.

'Türkiye'de bunu uygulayan herhangi bir belediye yok'

Fikrin yaz aylarında oluşan koku probleminden ortaya çıktığını ifade eden Bayram, 'Çöp toplamayla ilgili Avrupa'da örnekleri var ama şu an Türkiye'de bunu uygulayan herhangi bir belediye yok. Fikir olarak da yaz aylarında oluşan kokudan yola çıktık. Öğrencilerimiz bize geldi, 'böyle bir koku problemi var, bunun üzerine nasıl bir proje geliştirebiliriz' dediler. Biz de onlarla oturduk, düşündük ve bu projeyi nihayete erdirdik' şeklinde konuştu.

'Belediyelerle iş birliği yapmaya açığız'

Projenin tasarımından yazılımına kadar öğrencilerin emek verdiğinin altını çizen Bayram, şunları kaydetti:

'Bütün işi aslında öğrenciler yüklendi. İşin mekanik tasarımından basımına, yazılımına, elektronik devresine kadar tamamen her şeyi öğrenciler yaptılar. Tasarım SolidWorks programında çizildi. Öğrenciler okulda öğrendikleri dersler sayesinde bunu çizebildiler. Sakarya İl Milli Eğitim ve Toyota Otomotiv A.Ş.'nin birlikte düzenlediği Toyota Teknik Projeler Yarışması'nda çevre kategorisinde birincilik ödülü aldık. Ödülün üzerinden daha bir haftalık süreç geçti. Eğer olursa belediyelerle iş birliği yapmaya açığız. Çevre ve teknolojiyi birleştirdiğimiz bir proje. Öğrencilerimize hem çevre bilinci kazandırmak hem de teknolojiyi çevreyle entegre etmek istiyoruz.'

Projede görev alan 10. sınıf endüstriyel otomasyon öğrencisi Belinay Yılmaz ise çalışmayı ekip halinde geliştirdiklerini belirterek, 'Bu projeyi geliştirirken öğretmenlerimizden ve arkadaşlarımızdan fayda sağladık. Beraber çalışıp bilgilerimizi birleştirdik. Okulumuz bu projeleri düzenlemek için gerekli imkanları sağlıyor. Atölyelerimiz var, öğretmenlerimiz projeler için yardımcı oluyor. Sokakta bulunan çöplerden ve yayılan kokulardan rahatsız olduk, böyle bir proje geliştirdik. Sokak hayvanlarını da ele aldık. Sokak hayvanları çöp kovalarına girdiği zaman metaller ve camlar onlara zarar verebiliyor. Hastalık da yayılabiliyor. Bu yüzden bu projemizi geliştirdik' dedi.

Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yer alan altı ilde kayıpsız, kesintisiz ve kaliteli enerji dağıtımı hedefiyle çalışmalarını sürdüren Dicle Elektrik, enerji arz güvenliğini tehdit eden kaçak tüketimle mücadelesine sahada kararlı şekilde devam ediyor. Yapay zeka destekli analizlerin yanı sıra havadan gözlem ve yerinde denetim gibi çok yönlü şekilde sürdürülen kontroller kapsamında, Mardin'in Derik ilçesine bağlı kırsal Çadırlı Mahallesi'nde ilginç bir olay yaşandı. İlk tutanağa itiraz eden abonenin talebiyle yapılan ikinci incelemede, aynı adreste kaçak bağlantının halen aktif olduğunun belirlenmesi, olayın dikkat çekici yönünü bir kez daha ortaya koydu.

İtiraz sonrası yapılan incelemede tablo değişmedi

Dicle Elektrik kaçak ekipleri, rutin saha denetimleri kapsamında gittikleri Çadırlı Mahallesi'nde bazı abonelere ait harici hatları sahada gözlemledi. Ancak ekiplerin yerinde tespit yapması mahallede engellenince, ilgili mevzuat çerçevesinde işlem başlatıldı. Enerji Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin 43'üncü maddesi kapsamında tutanak tanzim edilen abonelerden biri ise dilekçe vererek kaçak elektrik kullanmadığını öne sürdü ve yapılan işlemin iptali için adreste yeniden, detaylı inceleme yapılmasını talep etti.

Çatıdan eve uzanan bağlantı kamerayla kayda geçti

Bunun üzerine aynı adrese yeniden giden Dicle Elektrik ekipleri, ikinci kontrolü video kaydı eşliğinde gerçekleştirdi. Evin çatısına çıkan ekipler, bina yanındaki direkten çekilen harici hattın doğrudan meskene ulaştırıldığını ve sayacın bypass edilerek iç tesisata bağlandığını tespit etti. Yapılan incelemede, ilk tespitten sonra da söz konusu bağlantının kaldırılmadığı belirlendi. Böylece, ilk tutanağa yapılan itiraz üzerine gerçekleştirilen ikinci inceleme, kaçak elektrik kullanımını bir kez daha somut bulgularla doğrulamış oldu. Dicle Elektrik, mevzuata aykırı tüketimin enerji altyapısına, hizmet kalitesine ve tüm abonelere olumsuz yansıdığına dikkat çekerek, kaçakla mücadelenin teknolojik imkanlar ve saha denetimleriyle aralıksız süreceğini vurguladı.

Atakum Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Tesisat Teknolojisi Alanı öğrencileri Bedirhan Yiğit Kusan ile Hıdır Avlav tarafından hazırlanan 'Atık Çelik Borulardan Retro Aplik Yapımı' projesi, sıfır atık ve geri dönüşüm temasıyla dikkat çekti. Okulda sergilenen projede kullanılmayan demir borular ile tesisat ek parçaları yeniden değerlendirilerek estetik ürünlere dönüştürüldü.

Otobüs kazasında hayatını kaybeden Samsunsporlu futbolcular için çerçeve

Projede görev alan öğrencilerden Bedirhan Yiğit Kusan, amaçlarının hem geri dönüşüme dikkat çekmek hem de atık malzemeleri ekonomiye kazandırmak olduğunu söyledi. Kusan, 'Projemiz hurda tesisat malzemelerinin geri dönüşümü ile alakalı bir projedir. Çalışmamızda dekoratif aydınlatma ürünleri kullandık. 55 temalı görselimizi de atık malzemeleri kullanarak yaptık. Ayrıca otobüs kazasında hayatını kaybettiğimiz Samsunsporlu futbolcularımızın anısına bir çalışma hazırladık. Atık malzemelerden şamdan yaptık. Çeşme görünümlü aydınlatma ürünlerimiz de bulunuyor' diye konuştu.

Projede danışman öğretmenler Hakan Görgülü ve Abdulkadir Kaya'nın rehberliğinde çalışmalar yürütüldü. Öğrenciler tarafından hazırlanan ürünlerin hem görsel açıdan ilgi çekici olduğu hem de geri dönüşüm konusunda farkındalık oluşturmasının hedeflendiği belirtildi.

Okul yönetimi ise proje sayesinde öğrencilerin mesleki becerilerini geliştirdiğini, aynı zamanda çevre bilinci kazanarak atık malzemelerin yeniden kullanımına yönelik örnek çalışmalar ortaya koyduğunu ifade etti.

STM'nin geliştirdiği KARGU vurucu İHA'ları, İzmir Seferihisar Doğanbey Tatbikat Bölgesi'nde gerçekleştirilen EFES-2026 Tatbikatı'nın gece safhasında görev aldı. 50 ülkeden 10 binden fazla personelin katıldığı tatbikat kapsamında 20 adet KARGU, sürü zekâsı altyapısıyla koordineli şekilde belirlenen hedeflere eş zamanlı saldırı düzenledi.

'Canlı mühimmatlı sürü harekâtı' vurgusu

STM'nin açıklamasına göre, tamamen milli algoritmalar ve dağıtık mimariye sahip sürü zekâsı ile donatılan 20 adet KARGU, tek bir operatörün kontrolünde havalanarak hedef bölgeye otonom intikal gerçekleştirdi. Tatbikatın fiili atışlı safhasında görev yapan KARGU sürüsünün, hedefleri otonom şekilde tespit ve sınıflandırdığı, sürü zekâsı sayesinde birbirleriyle gerçek zamanlı haberleşme ve hedef paylaşımı yaptığı belirtildi.

Açıklamada, anti-personel harp başlığı taşıyan İHA'ların eş zamanlı satürasyon saldırısı gerçekleştirerek hedefleri başarıyla vurduğu kaydedildi. STM, söz konusu operasyonun 'dünya askeri literatüründe bir tatbikat sırasında canlı mühimmatlı bulutaltı İHA'lar ile sürü harekâtı icra edilen ilk faaliyet' olarak kayıtlara geçtiğini bildirdi.

'Dünya savunma tarihinde bir ilki gerçekleştirdik'

STM Genel Müdürü Özgür Güleryüz ise açıklamasında, 'Ocak 2026'da Ankara'da gerçekleştirdiğimiz başarılı saha testlerinin ardından, bugün Türkiye'nin en prestijli tatbikatı EFES-2026'da bu kabiliyeti bir adım öteye taşıyarak dünya savunma tarihinde bir ilki gerçekleştirdik. 20 adet KARGU'dan oluşan sürümüzün, tam otonom şekilde hedeflerini imha etmesi, sadece STM için değil Türk savunma sanayii için bir gurur vesilesidir. Dünyada ilk kez bu ölçekte bir sürü drone saldırısının tatbikat ortamında başarıyla icra edilmesi, ülkemizin savunma teknolojilerindeki öncü konumunu daha da güçlendirmiştir. Bu operasyonla, sürü zekâsı ve otonom sistemler alanında dünyada takip eden değil, standart belirleyen ve ilki gerçekleştiren bir ülke olduğumuzu kanıtladık. Oyun değiştirici teknolojilerimizle dünyada ilkleri başarmaya, kahraman Ordumuzun gücüne güç katmaya devam edeceğiz' ifadelerini kullandı.

STM'nin sürü zekâsı kabiliyetleri

STM'nin sürü zekâsı mimarisinin merkezi bir kontrol birimine bağımlı olmadan çalıştığı belirtilirken, sistemde yer alan her bir İHA'nın görev kararlarını kendi alabileceği ifade edildi. Açıklamada, sürü içindeki İHA'ların hedef tespiti, paylaşımı ve önceliklendirmesi yapabildiği, görev sırasında sürüye yeni İHA eklenip çıkarılabildiği ve farklı alt görevlerin icra edilebildiği kaydedildi.

Bolu Mimar İzzet Baysal Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi öğrencilerince geliştirilen cihaz, internet bağlantısına ihtiyaç duymadan kullanıcıya ait sağlık verilerini kendi işlemcisi üzerinden değerlendirebiliyor. Yapay zeka tabanlı çalışan sistem, kullanıcının fiziksel verilerini zaman içinde analiz ederek kişisel sağlık profilini oluşturuyor. Geliştirilen akıllı saat nabız, vücut sıcaklığı, hareket ve benzeri verileri anlık olarak takip ederek olağan dışı değişimleri tespit etmeyi hedefliyor. Sistem ayrıca düşme algılama, konum bilgisi paylaşımı ve uzaktan izleme gibi özellikler de sunuyor. Geliştirilen sistem sayesinde özellikle uzakta yaşayan yaşlı bireylerin, Alzheimer hastalarının ve çocukların sağlık durumları uzaktan takip edilebiliyor. Üretilen saatin ilk etapta iki ön sipariş aldığı da öğrenildi.

'Hedefimiz seri üretime geçmek'

Projenin geliştiricilerinden 10. sınıf öğrencisi Yiğit Baycan, hedeflerinin seri üretime geçmek olduğunu vurgulayarak, 'Şu an dünyada bir ilk bu. Bu saati aslında Alzheimer hastaları ve küçük çocuklar için geliştirdik. Onlar için çok daha uygun bir sistem. İlk olarak saati kolumuza takıyoruz. Daha sonra IP adresine girildiğinde tüm bilgiler görüntülenebiliyor. Örneğin uzakta yaşayan yaşlı bir akrabamızın nerede olduğunu, nasıl durumda olduğunu hatta yere düşüp düşmediğini bile algılayabiliyor. Vücut ısısını, nabzını ve kandaki oksijen seviyesini ölçebiliyor. Tamamen bağımsız. Hatta iki önemli avantajı daha var. İlk olarak yapay zeka destekli olması, ikinci olarak ise kendi veri setini oluşturabilmesi. Mevcut akıllı saatler bunu yapamıyor. Saatler kendi veri setini oluşturamazken bu sistem bunu başarabiliyor. Şimdi hedefimiz, ürünü biraz daha küçültüp seri üretime geçirmek' dedi.

'Mesafe fark etmeksizin tüm veriler bilgisayarda'

Cihazın teknik özelliklerine değinen 10. sınıf öğrencisi Emirhan Çelen ise 'Bu saat, insanın kan basıncını, nabzını, ortam sıcaklığını ve vücut sıcaklığını ölçebiliyor. Ayrıca bilekteki konumunu ve hareketlerini de algılayabiliyor. Uzak mesafe fark etmeksizin, saat kimde olursa olsun internet bağlantısı olduğu sürece bilgisayar üzerinden tüm verilere ulaşabiliyoruz' ifadelerini kullandı.

Filmde, yapay zekâ destekli şehirler ve geleceğe yönelik teknolojik sistemlerin yer aldığı sahneler kurgusal bir anlatımla sunuldu. Yapım sürecinde yapay zekâ teknolojilerinden yararlanıldığı belirtildi. Çalışmada geleneksel prodüksiyon yöntemlerinin yanı sıra yapay zekâ tabanlı üretim tekniklerinin kullanıldığı ifade edildi.

Film, 'Hayaller teknolojiyle buluştuğunda her şey mümkün' mesajı ile sona eriyor.

Ünlü oyuncu Mert Fırat tarafından seslendirilen filmde, geleceğe yönelik teknolojik dönüşüm teması işlendi.

Film, 'Şimdi sıra yeni 35 yılda' ifadesiyle tamamlandı.