Lice ilçesinin kırsal Ziyaret Mahallesi'nde yaşayan ve çocuk yaşlardan bu yana akrep ve yılanlara ilişkin merakı olan Fidanten (36), 10 yıl önce antik çağlarda akrep zehrinin kullanıldığı tedavi yöntemlerine ilişkin izlediği belgesellerden etkilenerek bu alanda araştırmalar yapmaya başladı.

Fidanten, geçimini sağlamak için inşaatlarda çalıştığı süreçte merak sardığı akrepleri üretebileceği bir tesis kurmaya karar verdi.

Geçen yıl kasım ayında gerekli prosedürleri tamamlayan Fidanten, ilk etapta temin ettiği 400 kara akreple (androctonus crassicauda) ilçede babasının da desteğiyle tesis kurdu.

İki kardeşini de tesiste istihdam eden ve aradan geçen süreçte akrep sayısını 3 bine yükselten Fidanten, yetiştirdiği akreplerin zehrini elde etmek için ayda bir sağım yapıyor.

Her 300 akrepten temin ettiği ve eksi 200 derecede muhafaza ettiği 1 gram zehri stoklayan Fidanten, bu zehri ilaç ve kozmetik sektöründe kullanılması için ihraç etmeye hazırlanıyor.

"Çocukken köyde bir eve akrep girdiğinde beni çağırırlardı"

Fidanten, AA muhabirine, çocuk yaşlarda akranları evcil hayvanları severken kendisinin akrep ve yılanlara meraklı olduğunu söyledi.

"Köyde bir eve akrep ya da yılan girdiğinde beni çağırırlardı. Ben de gidip çıkartıp, doğaya salıyordum." diyen Fidanten, bu merakının izlediği belgesellerle farklı bir hayale dönüştüğünü belirtti.

Bu belgesellerde geleneksel tıpta akrep zehrinin kullanıldığını gördüğünü ve bundan etkilendiğini dile getiren Fidanten, "Bunun üzerine araştırma yaptım. Afrika'da ve Çin'de geleneksel tıpta, Küba'da kanser gibi hastalıklarda kullanıldığını öğrenince akreplere olan merakım daha da arttı." dedi.

Türkiye'de bu alanda hem akademik anlamda hem de üretim bakımından çalışmalar olduğunu öğrendiğini belirten Fidanten, gerekli izin ve süreçleri tamamlayarak tamamı anaç olan 400 akreple hayalindeki tesisi kurduğunu söyledi.

Fidanten, akreplerin sayısının yaklaşık bir yılda 3 bine ulaştığını anlatarak, artık zehrin sağım aşamasına geçtiğini belirtti.

"Avrupa'nın birçok ülkesi ile Çin, Hindistan ve Küba'dan talep var"

Sağdığı zehri stokladığını ve soğuk zincir olarak muhafaza ettiğini ifade eden Fidanten, şunları kaydetti:

"Periyodik takiple her akrebi ayda bir sağıyoruz. Kış uykusu dönemleri var. Her akrepte zehir sıvısı çok az olduğu için yaklaşık 1 gram zehir çıkarabilmemiz için 300 ve üzerinde akrebe ihtiyacımız var. Sağımı zorlu bir süreç. Avrupa'nın birçok ülkesi ile Çin, Hindistan ve Küba'dan talep var. Zehrin 1 gramı 8 ila 12 bin dolar arasında satılıyor. Katma değeri yüksek bir ürün. Kanser, beyin tümörü gibi birçok hastalığın tedavisi için ilaçlarda ve kozmetik ürünlerde kullanıldığını biliyoruz."

Akrep üretim tesisi kurma fikrini ilk duyduklarında çevresindeki kişilerin bunu şaşkınlıkla karşıladığını anlatan Fidanten, hayalini gerçekleştirip bu tesisi kurmanın mutluluğunu yaşadığını ifade etti.

Fidanten, kurduğu tesiste akrep sayısını 30 binin üzerine çıkarıp, ülke ekonomisine daha fazla katma değer sağlamayı hedeflediğini vurguladı.

İnkaya Mahallesi'nde farklı alanlarda yapılan yüzey araştırmasında bronz haç bulunmasının ardından bölgede Diyarbakır Müze Müdürlüğünce 2021'de başlatılan kazı çalışması, bu sezon 17 uzman ve 30 işçiden oluşan ekiple devam ediyor.

Alanda 2022'de ortaya çıkarılan kilise kalıntısındaki çalışmalarını aralıksız sürdüren ekipler, 2023'te kilisenin güneyinde yaklaşık 500 metre uzaklıkta yer alan eski taş ocağı olarak değerlendirilen alanda da kazı çalışması yürüttü.

Kazılarda çocuk mezarıyla karşılaşan ekipler, bu noktada çalışmalarını yoğunlaştırdı.

Yaklaşık 2 yıl süren ve 2025 itibarıyla tamamlanan kazılarda alandaki bir kısmı taş sandukalardan oluşan mezarlarda 160 çocuk ve 2 yetişkine ait kemiklere ulaşıldı.

"Mezarların içinde 'ölü hediyeleri' ortaya çıktı"

Diyarbakır Müze Müdür Vekili Müjdat Gizligöl, AA muhabirine, 2021'de Kültür Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün izinleri doğrultusunda Silvan Barajı havzasındaki kültür varlıklarının tespiti, bunlara yönelik kurtarma kazıları ve söz konusu kültür varlıklarının taşınmasıyla ilgili çalışmalara başladıklarını söyledi.

Bu kapsamda Kulp ilçesinin İnkaya Mahallesi'nde yürüttükleri arkeolojik kazıların bir bölümünün de taş ocağı olarak kullanıldığını değerlendirdikleri alanda yoğunlaştırdıklarını belirten Gizligöl, "Burası, Roma döneminde 3. ve 4. yüzyılda taş ocağı olarak kullanılmış daha sonra Bizans döneminde ise mezarlık alana dönüştürülmüş." dedi.

Gizligöl, alanın Roma döneminde taş ocağı olarak kullanıldığı için taraça (toprakla ya da başka bir gereçle elde edilen, bir duvarla desteklenen yüksek düzlük) şeklini aldığını tespit ettiklerini dile getirerek, bu taraçalarda yaklaşık 4 metrelik bir dolgu toprak oluştuğunu anlattı.

Dolgu toprağı kaldırdıklarını ve taş zemine ulaştıklarına dikkati çeken Gizligöl, alanda çok sayıda mezara ulaştıklarını kaydetti.

Gizligöl, "Şu ana kadar 112 mezar bulduk ve bunların büyük kısmı taş sandukalardan oluşuyor. Bazıları 'izole' dediğimiz taş sandukaların içine yerleştirilmemiş, bağımsız mezarlara da rast geldik. 112 mezarın içerisinde 162 bireye ait iskelete ulaştık. Bunların 160'ı çocuk ve bebek. Sadece 2'si yetişkinlere ait. Mezarların içinde 'ölü hediyeleri' de ortaya çıktı." diye konuştu.

Kemikler teknik ekip tarafından inceleniyor

2023 yılında söz konusu alanda başlatılan kazıları sonlandırdıklarını ifade eden Gizligöl, alanda artık sadece temizlik çalışması yapılacağını söyledi.

Gizligöl, bulunan kemiklerle ilgili bilimsel çalışmaların sürdüğünü belirterek, şunları kaydetti:

"(Kemikler) 160'ı çocuk ve bebeklerden oluşuyor. Yaş aralığı 0-9 yaş. Bunlarla ilgili çalışmalarımız kazı evinde, laboratuvarda teknik ekibimiz tarafından yürütülmektedir. Yaş ve hastalık durumlarıyla ilgili bilimsel verileri daha sonra açıklayacağız."

Anadolu Ajansı web sitesinde, AA Haber Akış Sistemi (HAS) üzerinden abonelere sunulan haberler, özetlenerek yayımlanmaktadır. Abonelik için lütfen iletişime geçiniz.

Usta yazar, 29 Ekim 1933'te Adana'da, yoksul bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Çocukluk yıllarında yaşadığı zorlukları ve tanıklık ettiği hayat mücadelesini, yıllar sonra kaleme alacağı ve otobiyografik özellikler taşıyan "Zıkkımın Kökü" adlı eseriyle okuyucuya sundu.

Lokantalarda garsonluk yaparak, sinemalarda gazoz satarak sürdürdüğü eğitim hayatını Diyarbakır Öğretmen Okulu'nda tamamlayan İzgü, burada üç çocuğunun annesi olacak Günsel Hanım'la hayatını birleştirdi, ardından Anadolu'da Silvan, Akçakoca ve Ceyhan gibi ilçelerde uzun yıllar ilkokul öğretmenliği yaptı.

İzgü, meslek hayatının büyük bir bölümünü geçirdiği İzmir'deki görevi sırasında, çocukların dünyasını, hayallerini ve dilini yakından tanıma fırsatı buldu ve bu birikim, onun edebi kimliğinin temelini oluşturdu.

Yazarlık hayatına 1959'da Aydın’da Hüraydın Gazetesi’nde başlayan İzgü, 1964 yılında Demokrat İzmir Gazetesi'nde yazılarını sürdürdü. Mizah dergisi Akbaba’da öyküleri yayımlanan yazar, Milliyet ve Akşam gazeteleri için röportajlar yaptı, öykülerini ise Milliyet'in pazar ekinde okuyucuyla buluşturdu.

Edebiyat dünyasına adanmış bir ömür

Öğretmenlik yaparken bir yandan yazılarını kaleme almaya başlayan İzgü, kısa sürede Türkiye'nin en üretken yazarlarından biri haline geldi.

Muzaffer İzgü hem yetişkinler için kaleme aldığı mizahi roman ve öykülerle hem de çocuk edebiyatına kazandırdığı eserlerle geniş bir okur kitlesine ulaştı.

Çocuklar için yazdığı "Uçtu Uçtu Ali Uçtu", "Anneannem", "Bülbül Düdük" ve "Lüplüp" gibi eserler, nesiller boyunca çocukların kitaplarla keyifli bir bağ kurmasını sağlayan İzgü, yetişkinler için yazdığı "Gecekondu", "İlyas Efendi" ve "Halo Dayı" romanlarında ise Türkiye'nin toplumsal yapısını, kentleşme sorunlarını ve sıradan insanın yaşamını mizahi ve eleştirel bir gözle anlattı.

On kitaptan oluşan Ökkeş serisi minikler kadar büyüklerin de ilgisini çekti.

Birçok ödüle layık görüldü

Yazarın en bilinen eserlerinden "Zıkkımın Kökü", büyük bir okur kitlesine ulaşarak 1992'de Memduh Ün ve Macit Koper'in senaristliğiyle Memduh Ün tarafından sinemaya uyarlandı. Kariyeri boyunca pek çok prestijli ödüle layık görülen İzgü, 1978'de "Donumdaki Para" eseriyle Türk Dil Kurumu Öykü Ödülü'nü kazandı.

Usta isim ayrıca mizah alanındaki başarıları dolayısıyla Nasrettin Hoca Gülmece Yarışması Birincilik Ödülü gibi çeşitli ödüllere de layık görüldü.

Yaşamının son yıllarını geçirdiği İzmir'de, okullarda ve çeşitli etkinliklerde çocuklarla bir araya gelmeyi sürdüren yazar, okuma sevgisini aşılamak için büyük çaba gösterdi.

Muzaffer İzgü, 26 Ağustos 2017'de, 83 yaşında İzmir'de hayatını kaybetti. (AA)