Ticaret Bakanlığı, araç kiralama sektörüne yönelik yeni düzenlemeyle işletmelere yetki belgesi zorunluluğu getirirken, kiralanabilecek araçların yaş ve kilometrelerine de sınır koydu. Tüketicinin depozito ve sigorta hakları güçlendirilirken, kayıt dışı faaliyetlerin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Ticaret Bakanlığınca hazırlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, araç kiralama sektöründe yeni bir dönemin kapısını araladı. Resmî Gazete'de yayımlanan düzenlemeyle ticari amaçla motorlu kara taşıtı kiralayan işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu hale getirildi.
Yeni sistem kapsamında işletmelerin meslek odasına kayıtlı ve vergi mükellefi olması gerekecek. İşletme sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı Seviye 4 mesleki yeterlilik belgesine sahip olması da şartlar arasında yer alacak.
Kiralık araçlarda yaş ve kilometre kriteri
Düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri de kiraya verilebilecek araçlara getirilen sınırlar oldu.
Klasik taşıtlar hariç olmak üzere 6 yaşından büyük araçların kiralanmasına izin verilmeyecek. Kilometre sınırı ise standart araçlarda 180 bin kilometre, elektrikli araçlarda 300 bin kilometre olarak belirlendi.
Bunun yanı sıra periyodik bakımları zamanında yapılmamış veya ağır hasar kaydı bulunan araçlar da kiralamaya sunulamayacak.
Kiralama şirketlerine filo şartı
Büyükşehir belediyesi bulunan illerin nüfusu 30 bini aşan ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin en az 10 taşıta sahip olması gerekecek. Bu araçların en az 5'inin işletme adına tescilli olması şartı aranacak.
Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir statüsünde olmayan illerde ise toplam en az 5 araç, bunların da en az 2'sinin işletme adına kayıtlı olması gerekecek.
Büyükşehirlerde nüfusu 30 bini aşan ilçelerde faaliyet gösteren işletmeler ayrıca filolarında en az 2 hibrit veya tamamen elektrikli araç bulunduracak. Bu araçlardan en az birinin Türkiye'de üretilmiş olması zorunlu olacak.
Depozitoda üst sınır belirlendi
Yeni düzenlemeyle tüketicilerin depozito nedeniyle yaşayabileceği mağduriyetlerin de azaltılması amaçlanıyor.
1 ila 6 günlük kiralamalarda alınabilecek depozito en fazla 3 günlük kira bedeli, 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli olacak.
Depozitonun, aracın tüketici tarafından iade edilmesinden itibaren en geç 7 gün içinde geri ödenmesi gerekecek.
Ön ödemeli rezervasyonlarda ise araç teslimine 24 saatten fazla süre varken tüketiciye herhangi bir gerekçe göstermeden ve kesinti yapılmadan rezervasyonunu değiştirme veya iptal etme hakkı tanınacak.
Normal yıpranmaya ücret alınamayacak
Yönetmelik, araçların olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranmaları konusunda da tüketiciyi koruyacak. Normal kullanım sonucunda oluşan yıpranmalar için tüketiciden ücret talep edilemeyecek ve bu gerekçeyle depozitodan kesinti yapılamayacak.
Mevsim koşulları ile trafik ve kiracı güvenliğinin gerektirdiği durumlarda kış lastiğini sağlamak da işletmelerin sorumluluğunda olacak.
Sigorta güvenceleri kiralama bedeline dahil edilecek. Kiracının sigorta kapsamından yararlanması ek bir ücret ödemesine veya başka bir koşula bağlanamayacak.
Ayrıca sigorta tahkim kararı ya da ilam niteliğinde başka bir karar bulunmadığı sürece, araçta oluştuğu ileri sürülen değer kaybı gerekçesiyle kiracıdan ücret talep veya tahsil edilemeyecek.
İlan sitelerine de sorumluluk geliyor
Yeni düzenleme yalnızca kiralama şirketlerini değil, araç ve ilan platformlarını da kapsıyor. Platformlar, kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmekle yükümlü olacak.
Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin bu platformlara üye olarak ilan vermesinin önüne geçilecek.
Uygulama 2027'de başlayacak
Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi'nin 1 Ocak 2027'ye kadar Ticaret Bakanlığı tarafından kurulması planlanıyor. Yetki belgesi başvuruları ve ilgili işlemler bu sistem üzerinden yürütülecek.
Yönetmelik 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek. Halen faaliyet gösteren işletmelere yetki belgesi almaları için 1 Temmuz 2027'ye kadar, asgari araç sayısı ve araçların niteliklerine ilişkin şartları yerine getirmeleri için ise 1 Ocak 2028'e kadar süre tanınacak.
Düzenlemeyle birlikte araç kiralama sektöründe kayıt dışı faaliyetlerin ve haksız rekabetin azaltılması, hizmet kalitesinin yükseltilmesi ve tüketicilerin daha güçlü şekilde korunması amaçlanıyor.
