Antalya'da düzenlenen 52. Ulusal Hematoloji Kongresi'nde, çocukluk çağı lösemisinin bir türünde tedavi başarısının yüzde 85-90'ın üzerinde olduğunu açıklayan Türk Hematoloji Derneği İkinci Başkanı Prof. Dr. Ayşegül Ünüvar, 'Lösemili çocuklarımızın büyük bir bölümünü başarıyla tedavi edebiliyoruz. Örneğin, lenfoblastik löseminin özellikle B hücreli tiplerinde yüzde 85-90'ın üzerinde tedavi başarısı elde edilebiliyor' dedi. Türk Hematoloji Derneği ve Kongre Başkanı Prof. Dr. Özgür Mehtap ise yapay zekânın kullanılmasına ilişkin uyarıda bulunarak, 'Yapay zekâ hastalıkların tanı, tedavi ve takibinde giderek daha fazla kullanılacak gibi görünüyor. Ancak bu, hekim olmadan yapay zekânın her şeyi yapabileceği anlamına gelmiyor' ifadelerini kullandı.
Türk Hematoloji Derneği tarafından 3-7 Kasım tarihleri arasında Antalya'nın Serik ilçesine bağlı Belek turizm merkezinde düzenlenen 52. Ulusal Hematoloji Kongresi, bin 200'ü aşkın katılımcıyı bir araya getirdi. Kongre kapsamında 34 oturum düzenlenirken, bilimsel değerlendirmeler sonucunda 346 bildiri kabul edildi. Kongre sonunda gerçekleştirilen basın toplantısında Türk Hematoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Özgür Mehtap, derneğin İkinci Başkanı Prof. Dr. Ayşegül Ünüvar, Genel Sekreteri Prof. Dr. Elif Birtaş Ateşoğlu ve Araştırma Sekreteri Prof. Dr. A. Emre Eşkazan, hematolojik hastalıkların tanı ve tedavisindeki gelişmeleri değerlendirdi.
'Yapay zekâ yanılabiliyor, dikkat etmek gerekiyor'
Türk Hematoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Özgür Mehtap, kongreye ilişkin verdiği bilginin ardından, yapay zekânın hematolojik hastalıkların tanı, tedavi ve takibinde kullanımına ilişkin çalışmaların sürdüğünü belirtti. Dernek bünyesinde geçen yıl Yapay Zekâ Bilimsel Alt Komitesi kurduklarını aktaran Mehtap, hastalıkların tanısına yardımcı olacak modeller üzerinde çalışıldığını ve komite tarafından hazırlanan 4 bildirinin Amerikan Hematoloji Derneğinin (ASH) kongresinde kabul edildiğini söyledi.
Yapay zekânın bazı laboratuvar incelemelerinde hücrelerin tanınması ve ilaçların birlikte kullanımına bağlı muhtemel yan etkilerin değerlendirilmesi gibi alanlarda kullanılabildiğini anlatan Mehtap, şu ifadeleri kullandı: 'Yapay zekâ hastalıkların tanı, tedavi ve takibinde giderek daha fazla kullanılacak gibi görünüyor. Ancak bu, hekim olmadan yapay zekânın her şeyi yapabileceği anlamına gelmiyor. Hastalık dinamik bir süreç. Sabah gördüğümüz bir hastanın durumu bir iki saat içerisinde değişebiliyor. Dolayısıyla bu sistemler henüz yüzde 100 kullanılabilir durumda değil. Örneğin periferik yaymaların incelenmesinde, hücrelerin tanınmasında yapay zekâ kullanılabiliyor. Onda bile yapay zekâ yanılabiliyor. Bu programlarda dikkat etmek gerekiyor.'
B hücreli lösemide yüzde 85-90'ın üzerinde tedavi başarısı elde ediliyor'
2-8 Kasım Lösemili Çocuklar Haftası dolayısıyla çocukluk çağı lösemilerindeki gelişmelere değinen Prof. Dr. Ayşegül Ünüvar, tanı yöntemleri ve yeni tedavi seçenekleri sayesinde önemli başarılar elde edildiğini söyledi. Ünüvar, 'Özellikle teşhise ait yöntemlerdeki gelişmeler, güncel tedavi seçeneklerindeki yenilikler ve bilim dalları arasındaki yoğun iş birliği sayesinde lösemili çocuklarımızın büyük bir bölümünü başarıyla tedavi edebiliyoruz. Örneğin, lenfoblastik löseminin özellikle B hücreli tiplerinde yüzde 85-90'ın üzerinde tedavi başarısı elde edilebiliyor' dedi.
Tedavi başarısının hastanın risk grubuna, uygulanan tedaviye verdiği yanıta ve laboratuvar sonuçlarına göre değişebildiğini belirten Ünüvar, Türkiye'deki merkezlerde gelişmiş ülkelerin önemli sağlık kuruluşlarındaki başarı düzeylerine ulaşıldığını ifade etti. Lösemi tedavisinin uzun ve zorlu bir süreç olduğunu vurgulayan Ünüvar, aileler ve farklı uzmanlık alanlarıyla yürütülen iş birliğinin önemine dikkat çekerek, 'Ancak bizim için yalnızca hastalığı yenmek yeterli değil. Sonuçta çocuklarımızın önünde uzun bir yaşam süresi var. Yaşlarının gerektirdiği ihtiyaçları gözetmek ve tedavinin ilerleyen dönemlerde ortaya çıkabilecek etkilerini yakından takip etmek de oldukça önemli. Çünkü her çocuğun sağlıklı bir geleceğe ihtiyacı var' diye konuştu.
Türkiye'de bir yılda 4 bin 215 kök hücre nakli yapıldı
Hematolojide hücresel tedavi yöntemlerine ilişkin bilgi veren Türk Hematoloji Derneği Genel Sekreteri Prof. Dr. Elif Birtaş Ateşoğlu, Türkiye'de 2025 yılında 1681'i allojenik, 2534'ü otolog olmak üzere toplam 4 bin 215 kök hücre nakli gerçekleştirildiğini açıkladı. Hematopoetik kök hücre naklinin hastanın kendi hücreleriyle veya uygun bir vericiden alınan hücrelerle yapılabildiğini anlatan Ateşoğlu, allojenik naklin akut lösemi, dirençli lenfoma, aplastik anemi ve bazı genetik hastalıkların tedavisinde kullanıldığını belirtti.
Nakil için uygun verici bulunmasının önemine dikkat çeken Ateşoğlu, 'Bağışçı olan kişilerin, özellikle kök hücrelerin toplanacağı son aşamaya gelindiğinde kararlarından vazgeçmemeleri son derece önemli. Çünkü bu süreçte vericinin vazgeçmesi, nakil bekleyen hasta açısından ciddi sonuçlar doğurabiliyor' dedi.
CAR-T tedavisinde çalışmalar sürüyor
Kanser tedavisinde kullanılan yeni yöntemlerden CAR-T hücre tedavisine de değinen Ateşoğlu, Türkiye'de bazı merkezlerde çalışmaların başladığını ancak yöntemin henüz rutin olarak uygulanamadığını söyledi. Tedavinin hastanın kendi bağışıklık sistemi hücreleri kullanılarak gerçekleştirildiğini belirten Ateşoğlu, 'Bu yöntemde hastanın kendi bağışıklık sistemi hücrelerinden olan T hücrelerini alıyoruz. Bu hücreleri kanser hücrelerini tanıyıp onlarla savaşabilecek şekilde yeniden düzenleyerek hastaya geri veriyoruz. Tedavinin temel mantığı bu' ifadelerini kullandı.
CAR-T tedavisinin özellikle kemoterapiye yeterli yanıt vermeyen bazı hastalarda önemli bir seçenek olarak değerlendirildiğini belirten Ateşoğlu, yöntemin Türkiye'deki kullanımının ve erişilebilirliğinin artmasının önemine işaret etti.
'Kansızlığın nedeni belirlenmeden demir kullanılmamalı'
Türk Hematoloji Derneği Araştırma Sekreteri Prof. Dr. A. Emre Eşkazan ise halk arasında kansızlık olarak bilinen aneminin farklı hastalıkların belirtisi olabileceğine dikkat çekti. Aneminin en yaygın nedeninin demir eksikliği olduğunu belirten Eşkazan, vitamin B12 ve folat eksiklikleri, böbrek hastalıkları, iltihabi hastalıklar ve kemik iliği yetmezliğinin de kansızlığa yol açabildiğini söyledi.
Kansızlığın nedeninin araştırılmadan demir takviyesi kullanılmaması gerektiğini vurgulayan Eşkazan, 'Öncelikle aneminin nedeninin araştırılması ve doğru tanı konulduktan sonra tedavi edilmesi gerekiyor. Çünkü kansızlığın altında yatan nedenin erken teşhis edilmesi, hastalığın ilerlemesini ve hastanın durumunun kötüleşmesini önleyebiliyor' dedi.
Eşkazan, daha önce görülmeyen veya giderek artan halsizlik, yorgunluk ve bitkinlik şikâyetlerinde aile hekimine ya da bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini belirterek, yalnızca beslenme düzeninin değiştirilmesinin her kansızlık türünde yeterli olmayacağını ifade etti.
'Önümüzdeki 10 yılda yeni ilaçların artacağını görüyorum'
Hematolojik hastalıkların gelecekteki tedavi yöntemlerine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Prof. Dr. Özgür Mehtap, son yıllarda hedefe yönelik ilaçlar ve hücresel tedavilerde önemli gelişmeler yaşandığını söyledi. Küçük moleküllü ilaçların yanı sıra iki veya üç farklı hedefe yönelik antikor tedavilerinin geliştirildiğini belirten Mehtap, CAR-T teknolojilerindeki çalışmaların da sürdüğünü ifade etti.
Yapay zekânın ilaç geliştirme süreçlerinde de kullanılmaya başlandığını anlatan Mehtap, genetik verilerin bilgisayar ortamında incelenmesiyle ilaçların hangi hastalarda etkili olabileceğine yönelik araştırmalar yürütüldüğünü kaydetti. Mehtap, 'Önümüzdeki 10 yıl içerisinde sağ kalımı ciddi derecede artıracak yeni ilaçların sayısının artacağını net şekilde görüyorum' dedi.
Prof. Dr. Ayşegül Ünüvar ise süt çocukluğu lösemisinde geçmişte yüzde 40-50 seviyelerinde bulunan tedavi başarısının, geliştirilen hedefe yönelik bir tedaviyle yüzde 90'ın üzerine çıktığını belirterek, 'Süt çocukluğu lösemisinde başarı oranları yüzde 40-50'lerdeyken, bu gruptaki risk faktörleri daha kötüydü. Geliştirilen hedefe yönelik bir tedaviyle başarı oranları yüzde 90'ın üzerine çıkmış durumda' dedi. Türkiye'deki hekimlerin dünyadaki gelişmeleri yakından takip ettiğini söyleyen Ünüvar, ulusal tedavi protokollerinin bu gelişmeler doğrultusunda güncellendiğini ve eğitim toplantılarının sürdüğünü ifade etti.
Çocukluk çağı kanserlerinde hedefe yönelik tedavilerin gelişmesinden umutlu olduklarını belirten Ünüvar, T hücrelerine yönelik teknolojilerin ilerlemesini beklediklerini söyledi. Ünüvar, 'Belki de ileride, yani çok yakın zamanda kanser tedavilerinin yerini bu hedefli tedaviler alacak. Bu zaman sağlam organlara kanser ilaçlarının muhtemel yan etkileri de ya çok aza inecek ya hiç olmayacak şeklinde gerçekten umutluyuz. Kanser tedavilerinde çok hızlı gelişmeler var' ifadelerini kullandı.
