48 binden fazla kişinin verileriyle geliştirilen 14 proteinlik biyolojik imza, akciğer kanseri riskinin hastalık ortaya çıkmadan yıllar önce öngörülebilmesine yönelik yeni bir yaklaşım sunuyor. Araştırmanın önemli bir bilimsel adım olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Deniz Arslan, 'Bu araştırma, kişiselleştirilmiş onkolojinin tedaviden korunmaya doğru genişleyebileceğini gösteren güçlü bir bilimsel işarettir' dedi.
Akciğer kanseri, uzun süre belirti vermeden ilerleyebilmesi nedeniyle erken tanı açısından önemli güçlükler barındırıyor. Hastalığın henüz klinik bulgular ortaya çıkmadan önce biyolojik izler bırakabileceğine yönelik araştırmalar ise risk değerlendirmesinde yeni yöntemlerin geliştirilmesine zemin hazırlıyor. University College London (UCL) ve Francis Crick Enstitüsü araştırmacılarının 4 Haziran 2026'da duyurduğu ve Cell dergisinde yayımlanan çalışma, kanda ölçülen 14 proteinden oluşan bir imzanın akciğer kanseri tanısından beş yılı aşkın süre önce artmış riski işaret edebileceğini ortaya koyuyor. Medicana International İstanbul Hastanesi Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Deniz Arslan, bu araştırmanın kanser gelişmeden önce yüksek riskli biyolojik süreçlerin tanınması açısından önemli bir bilimsel gelişmedir' şeklinde konuştu.
Kanda ölçülen 14 protein, yıllar öncesinden risk sinyali verebiliyor
Prof. Dr. Deniz Arslan, araştırmada elde edilen bulguların biyolojik risk göstergeleri farklı popülasyonlarda değerlendirilmesi açısından önemli bir bilimsel temel sunmaktadır. Araştırmacılar, UK Biobank kapsamında 48 binden fazla kişinin kan örneklerini makine öğrenmesi yöntemleriyle analiz etti. Yaş, sigara kullanımı ve geçmiş akciğer hastalıkları gibi klinik değişkenlerle birlikte değerlendirilen 14 proteinlik imza, ilerleyen dönemde akciğer kanseri gelişen bireylerde belirginleşti. Bulguların dünyanın farklı bölgelerinden sekiz ayrı veri kümesinde doğrulanması, söz konusu biyolojik imzanın daha geniş bir popülasyonda değerlendirilmesine yönelik bilimsel dayanak oluşturdu' dedi.
Kanser gelişmeden önce inflamatuvar süreçler değişebilir
Çalışmanın öne çıkan yönlerinden biri, söz konusu proteinlerin doğrudan tümörden kaynaklanmayabileceği; kanser oluşmadan önce akciğer dokusunda gelişen değişmiş inflamatuvar ortamı yansıtabileceği yönündeki bulgular oldu. Sigara dumanı ve hava kirliliği gibi çevresel etkenlerin bu süreçte rol oynayabileceği değerlendiriliyor. Prof. Dr. Deniz Arslan, araştırmacıların IL-1 aracılı inflamasyonun hedeflenmesinin gelecekte koruyucu tedavilere yönelik yeni yaklaşımlar geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini öne sürdüğünü söyledi. Ancak bu mekanizmanın insanlarda akciğer kanserini önlediği henüz kanıtlanmış değil' şeklinde konuştu.
Risk öngörüsü, kanser tanısı anlamına gelmiyor
Araştırmanın kişiselleştirilmiş onkoloji açısından önemli bir potansiyel taşıdığını ifade eden Prof. Dr. Deniz Arslan, 'Bilimsel bulguların klinik uygulamaya aktarılabilmesi için daha kapsamlı değerlendirmelere ihtiyaç bulunmaktadır. Bununla birlikte risk öngörüsü, kanser tanısı anlamına gelmez; klinik uygulamaya geçiş için prospektif doğrulama, test eşiklerinin belirlenmesi ve gerçek hasta yararının gösterilmesi şarttır' dedi.
14 proteinlik panel henüz rutin tarama testi değil
Prof. Dr. Deniz Arslan, bugün için 14 proteinlik panelin rutin akciğer kanseri taramasında kullanılan bir test olmadığını ve kanıta dayalı tarama yöntemlerinden biri olan düşük doz toraks bilgisayarlı tomografisinin (BT) yerini almadığını söyledi. Prof. Dr. Deniz Arslan, 'Sigaranın bırakılması, tütün dumanından ve hava kirliliğinden korunma ile uygun risk grubundaki kişilerin düşük doz BT ile taranması, akciğer kanserine karşı temel stratejiler arasında yer alıyor. Gelecekte kan proteinleri, klinik risk modelleri ve görüntüleme yöntemlerinin birlikte değerlendirilmesiyle kişilerin hangi zamanda ve hangi yoğunlukta izlenmesi gerektiğinin daha isabetli belirlenmesi mümkün olabilir' şeklinde konuştu.
Erken risk öngörüsü, korunma yaklaşımlarını geliştirebilir
Çalışma, kanser ortaya çıktıktan sonra tedaviye odaklanan yaklaşımın yanı sıra, hastalık gelişmeden önce riskli biyolojik süreçleri tanımaya yönelik araştırmaların önemini ortaya koyuyor. Ancak asıl hedef, bir kan testinin tek başına sonuç vermesinden ziyade, elde edilen biyolojik risk bilgisinin güvenilir ve erişilebilir bir korunma programına dönüştürülmesi. Bu alandaki yeni araştırmaların, akciğer kanserinde risk değerlendirmesi ve kişiselleştirilmiş izlem stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlaması bekleniyor. Prof. Dr. Deniz Arslan, biyolojik risk bilgisinin güvenilir korunma yaklaşımlarına dönüştürülmesinin önem taşıdığını söyleyerek sözlerini tamamladı.
