ABD ile İran arasında aylardır devam eden yoğun diplomatik temaslarda kritik bir eşik aşıldı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, iki ülke arasında üzerinde uzlaşı sağlanan mutabakat zaptının dijital ortamda imzalandığını açıkladı. Açıklama, tarafların resmi imza töreni öncesinde anlaşmayı elektronik yöntemlerle yürürlüğe koyduğu yönündeki iddiaları doğrular nitelikte oldu.
ABD Başkanı Donald Trump daha önce yaptığı açıklamada, Washington ile Tahran arasında varılan uzlaşının savaşı sona erdirecek bir çerçeve oluşturduğunu belirterek resmi imza töreninin cuma günü gerçekleştirileceğini duyurmuştu. Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda anlaşmanın tamamlandığını ifade ederken, İran tarafı da mutabakat metninin son halinin verildiğini doğruladı.
Diplomatik kaynaklara göre mutabakat zaptı, iki ülke arasında doğrudan barış anlaşması niteliği taşımaktan çok, nihai anlaşmaya giden yolu açacak bir yol haritası işlevi görüyor. Belgede, Hürmüz Boğazı'nın yeniden uluslararası ticarete açılması, karşılıklı gerilimin azaltılması ve İran'ın nükleer programına ilişkin kapsamlı müzakerelerin yeniden başlatılması gibi başlıkların yer aldığı belirtiliyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi da günler önce yaptığı açıklamada mutabakat zaptının dijital ortamda imzalanabileceğini söylemiş ve sürecin daha önce hiç olmadığı kadar anlaşmaya yakın olduğunu vurgulamıştı. Tahran yönetimi, özellikle yaptırımların kaldırılması ve zenginleştirilmiş uranyum stoklarının geleceğine ilişkin konuların nihai müzakerelerde ele alınacağını duyurdu.
ABD basınında yer alan haberlere göre elektronik imza süreci, arabulucu ülkeler olan Pakistan ve Katar desteğiyle gerçekleştirildi. Tarafların çevrim içi toplantılarla son ayrıntıları netleştirdiği ve böylece resmi tören beklenmeden mutabakatın dijital olarak kayıt altına alındığı ifade edildi.
Anlaşmanın ekonomik etkileri de yakından takip ediliyor. Taslak metne ilişkin uluslararası basına yansıyan bilgiler, İran'a yönelik bazı petrol yaptırımlarında esneklik sağlanabileceğine ve taraflar arasında yaklaşık 60 günlük yeni bir müzakere döneminin başlayacağına işaret ediyor. Ancak Washington yönetimi, anlaşmanın mali boyutuna ilişkin ortaya atılan bazı iddiaları doğrulamadı. Başkan Yardımcısı Vance, İran'a milyarlarca dolarlık varlık transferi yapılacağı yönündeki haberlerin gerçeği yansıtmadığını savundu.
Uzmanlar, dijital imza sürecinin tamamlanmasının ardından gözlerin cuma günü yapılması planlanan resmi törene çevrildiğini belirtiyor. İsviçre'de gerçekleştirilmesi beklenen törende tarafların mutabakatı kamuoyu önünde teyit etmesi ve nihai barış görüşmelerinin takvimini açıklaması bekleniyor.
Orta Doğu'da dengeleri değiştirebilecek gelişmeye ilişkin değerlendirmede bulunan JD Vance ise, "İran anlaşmaya bağlı kalırsa bu mutabakat önümüzdeki yarım yüzyıl boyunca bölgenin geleceğini değiştirebilir" ifadelerini kullandı.
