Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nın (COP31) kapanış oturumunda Paris Anlaşması kapsamında çeşitli karar taslakları kabul edilirken, iklim finansmanı, adil geçiş, emisyon azaltımı ve uyum başlıklarındaki müzakereler henüz tamamlanmadı. COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, başkanlık kararının üçüncü taslağının yarın yayımlanacağını açıklayarak, 'Bitiş çizgisine yakınız. Ancak henüz oraya varmış değiliz' dedi.
Antalya'da gerçekleştirilen COP31'in kapanış oturumu, Bakan Murat Kurum'un başkanlığında Anadolu Salonu'nda toplandı. İki hafta boyunca sürdürülen müzakerelerin ardından delegasyonlar, gündemdeki karar taslaklarını değerlendirmek üzere bir araya geldi. Paris Anlaşması kapsamındaki çeşitli karar taslaklarının kabul edildiği toplantıda, bazı konularda uzlaşı sağlanamaması nedeniyle görüşmelerin sonraki oturumlarda sürdürülmesi kararlaştırıldı. Genel kurulun açılışında konuşan Bakan Kurum, Antalya Mutabakatı'yla tüm dünyaya ortak bir mesaj verilmesini hedeflediklerini söyledi.
Paris Anlaşması kapsamında kararlar kabul edildi
Genel kurulda Paris Anlaşması'nın 6. maddesi kapsamında uluslararası iş birliğine dayalı yaklaşımlar, 6.4 maddesi uyarınca oluşturulan karbon kredilendirme mekanizması ve piyasa dışı yaklaşımlar çerçevesindeki çalışma programına ilişkin üç ayrı karar taslağı kabul edildi. Ayrıca Paris Anlaşması'nın 6.2 maddesi kapsamındaki iş birliğine dayalı yaklaşımların uygulanması için gerekli altyapı, süreçler ve kapasite geliştirme faaliyetlerinin finansmanına ilişkin karar taslağı da kabul edildi.
Paris Anlaşması'nın 13. maddesi kapsamında gelişmekte olan ülkelere raporlama ve kapasite geliştirme faaliyetleri için mali ve teknik destek sağlanmasına ilişkin karar taslağı kabul edilirken, anlaşmanın uygulanmasını kolaylaştırmak ve uyumu teşvik etmekle görevli komiteye ilişkin karar taslağı da onaylandı. En az gelişmiş ülkelere ilişkin COP ve CMA karar taslaklarının kabul edildiği toplantıda, Küresel Durum Değerlendirmesi kapsamında yürütülen yıllık diyaloğa ilişkin karar taslağı da kabul edildi.
Kyoto Protokolü kapsamında Temiz Kalkınma Mekanizması Yürütme Kurulunun yıllık raporunun not edilmesi kararlaştırılırken, Uygunluk Komitesi raporuna ilişkin karar taslağı da kabul edildi.
Bazı konular COP32'ye bırakıldı
Genel kurulda usul kurallarının kabulü konusunda uzlaşı sağlanamazken, oylamaya ilişkin 42. kural hariç mevcut taslak usul kurallarının uygulanmasına devam edilmesi ve konunun COP32'de yeniden ele alınması kararlaştırıldı. Ulusal Uyum Planları'na ilişkin görüşmelerin Uygulama Yardımcı Organının (SBI) 66. oturumunda sürdürülmesi ve COP32'de değerlendirilmek üzere karar taslağı hazırlanmasının tavsiye edilmesi kararlaştırıldı.
İklim Teknolojisi Merkezi ve Ağı'nın etkinliğine ilişkin üçüncü gözden geçirme kapsamında ise mevcut taslak üzerinde uzlaşı sağlanamadığı belirtilerek çalışmaların SBI'nin 66. oturumunda sürdürülmesi ve COP32'de değerlendirilmek üzere karar taslağı hazırlanması kararlaştırıldı. Ulusal katkı beyanlarının (NDC) özelliklerine yönelik ilave rehberlik konusundaki görüşmeler de tamamlanamadı. Konunun Paris Anlaşması Taraflar Toplantısı'nın dokuzuncu oturumunun (CMA9) geçici gündemine alınacağı açıklandı.
1,5 derece hedefi tartışmalara neden oldu
Uzun vadeli küresel iklim hedefinin dönemsel gözden geçirilmesine ilişkin karar taslağının kabul edilmesinin ardından söz alan bazı ülke ve ülke grupları, mekanizmanın geleceğine ilişkin görüş ayrılıklarını gündeme getirdi. Çin temsilcisi, dönemsel gözden geçirme sürecinde somut ilerleme sağlanamamasından ciddi endişe duyduklarını belirterek bazı gelişmiş ülkelerin süreci ertelemesini eleştirdi. Çin, mekanizmanın devam etmesi ve üçüncü dönemsel gözden geçirmeye ilişkin çalışmaların ilerletilmesi çağrısında bulundu.
Şili temsilcisi de son altı yılda yeterli ilerleme kaydedilemediğini savunarak gözden geçirme sürecinin devam etmesi gerektiğini ifade etti. Arap Grubu adına konuşan Suudi Arabistan temsilcisi ile Benzer Görüşteki Gelişmekte Olan Ülkeler (LMDC) adına konuşan Hindistan temsilcisi de dönemsel gözden geçirme mekanizmasının sürdürülmesini desteklediklerini açıkladı.
Küçük Ada Devletleri İttifakı (AOSIS) adına konuşan Palau temsilcisi ise dönemsel gözden geçirmenin 1,5 derece sınırının bilimsel veriler ışığında değerlendirilmesi açısından önem taşıdığını vurguladı.
Panama'dan eleştiri
Latin Amerika ve Karayipler Bağımsız İttifakı (AILAC) adına konuşan Panama temsilcisi, Küresel Durum Değerlendirmesi yıllık diyaloğuna ilişkin kabul edilen kararın, yürütülen müzakerelerdeki değerlendirmeleri yeterince yansıtmadığını savundu. Bazı tarafların 1,5 derece sınırı ve bu sınırın aşılmasına ilişkin daha önce üzerinde anlaşılmış ifadeleri kabul etmediğini belirten temsilci, ulusal katkı beyanlarının Paris Anlaşması'nın merkezinde yer aldığını ve bu beyanların uygulanması için gerekli desteğin sağlanması gerektiğini ifade etti.
COP32'ye Etiyopya ev sahipliği yapacak
Genel kurulda gelecek oturumların tarihleri ve yerlerine ilişkin karar taslağı da kabul edildi. Kararın ardından Etiyopya Dışişleri Bakanı Gedion Timotheos, COP32'ye başkent Addis Ababa'da ev sahipliği yapacaklarını açıkladı.
Türkiye'ye COP31'e ev sahipliği yaptığı için teşekkür eden Timotheos, 'COP31'den bayrağı devralırken sizleri Antalya'dan Addis Ababa'ya uzanan bu yolculuğun bir sonraki etabını birlikte koşmaya davet ediyoruz. Ortak taahhütlerimizi birlikte somut iklim eylemine dönüştürebiliriz' dedi. Etiyopya'nın COP32 başkanlığında ekonomik kalkınma ile iklim eylemini birlikte ilerletmeyi hedeflediğini belirten Timotheos, emisyon azaltımı, uyum, kayıp ve zarar, adil geçiş ve iklim finansmanına erişim konularına odaklanacaklarını söyledi.
'Bitiş çizgisine yakınız ancak henüz oraya varmış değiliz'
Gündemdeki kararların değerlendirilmesinin ardından müzakerelerin geldiği aşamaya ilişkin açıklama yapan Bakan Kurum, adil geçiş, finansman, emisyon azaltımı ve uyum başlıklarında sonuçlandırılması gereken önemli konular bulunduğunu söyledi.İki haftalık müzakereler boyunca delegasyonların yoğun çaba gösterdiğini belirten Kurum, 'Bitiş çizgisine yakınız. Ancak henüz oraya varmış değiliz. Görüşlerinizi dinledik ve konsensüs sağlamak için yoğun biçimde çalışıyoruz' ifadelerini kullandı.
Tarafların uzlaşı sağlamak amacıyla çeşitli öneriler üzerinde çalıştığını belirten Kurum, metinlerin sonuçlandırılması için önemli ilerleme kaydedildiğini ifade etti. Gece yarısından itibaren ekiplerin gündem maddelerine ilişkin sonuçları derleyerek metinleri hazırlayacağını açıklayan Kurum, başkanlık öncülüğündeki kararın üçüncü taslağının diğer metinlerle birlikte 21 Kasım Cumartesi günü yayımlanacağını duyurdu.




