Dünya genelinde en sık görülen ve ölümcül sonuçlara yol açabilen kolorektal (kalın bağırsak ve rektum) kanserler, sessiz ilerlediği için erken teşhisi zorlaştırıyor. Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Osman Civil, vakaların yüzde 70'ine poliplerin neden olduğunu belirterek, 45 yaşından itibaren hayat kurtaran düzenli tarama testlerinin yaptırılması konusunda uyardı.
Kolorektal kanserler, dünyada hem erkeklerde hem kadınlarda sık görülen ve ölümcül sonuçlara yol açabilen kanser türlerinden biri. Gizlice başlaması nedeniyle çoğu zaman geç fark edilen bu hastalıkta erken tanı hayat kurtarıyor. Medipol Bahçelievler Üniversite Hastanesi'nden Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Osman Civil, kolorektal kanserin risk faktörleri ve korunma yolları hakkında önemli bilgiler verdi.
Poliplerden kansere uzanan yol
Kolorektal kanserler, dünya genelinde kanser ilişkili ölümler arasında ikinci sırada yer alıyor. Erkeklerde kadınlara göre biraz daha sık görüldüğünü söyleyen Prof. Dr. Civil, 'Bu kanser türü genellikle bağırsak düzeninde bozulma, müphem karın ağrısı, rektal kanama, ishal veya kabızlık gibi belirtilerle kendini gösterir. Ancak çoğu belirti nonspesifik olduğu için erken dönemde gözden kaçabilir' dedi.
Üç yolla gelişiyor
Kolorektal kanserlerin genellikle üç farklı yolla geliştiğini belirten Prof. Dr. Civil, 'Bunlar ailevi, kalıtımsal ve poliplerden kaynaklanan yollar. Vakaların yaklaşık yüzden 70'i poliplerden gelişiyor. Polipler, kalın bağırsağın iç yüzeyinde iyi huylu tümörler olarak başlar. Ancak 5 ila 15 yıl içinde farklılaşarak kansere dönüşebilirler. Kalıtımsal geçiş gösteren kanserlerin oranı ise yaklaşık yüzde 5-10 arasında değişiyor. Ailevi yatkınlık ise yüzde 10-15 oranında karşımıza çıkıyor. Aile öyküsü olan bireylerde tarama yaşlarını daha erkene çekiyoruz' diye belirtti.
Değiştirilebilir ve değiştirilemeyen risk faktörleri
Kolorektal kanser gelişiminde bazı risk faktörlerinin daha ön planda olduğunu dile getiren Prof. Civil, 'Değiştirilebilir risk faktörleri arasında obezite, diyabet ve insülin direnci, fiziksel aktivite yetersizliği, çok fazla kırmızı et veya işlenmiş et tüketimi, sigara ve alkol yer alırken; değiştirilemeyen risk faktörleri arasında ileri yaş, aile öyküsü, ırk, cinsiyet ve polipler bulunuyor. Erken tanı, kolorektal kanserlerde tedavi başarısını doğrudan etkiliyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün de önerdiği tarama programına göre 45 yaşından itibaren yılda bir kez gaitada gizli kan testi yapılmalı. 5 yılda bir rektosigmoidoskopi uygulanmalı. 10 yılda bir kolonoskopi ile tam bağırsak taraması yapılmalı. Aile öyküsü olan bireylerde bu tarama yaşları 20'li yaşlara kadar indirilebiliyor' diye konuştu.
Tedavide çok disiplinli yaklaşım
Kolorektal kanserlerin tedavisinde multidisipliner bir yaklaşım yürütüldüğünün altını çizen Prof. Civil, 'Tedavide cerrahi, onkoloji, radyasyon onkolojisi, nükleer tıp ve radyoloji hekimlerinden oluşan multidsipliner bir ekip birlikte çalışıyor. Primer tedavi ise genellikle cerrahidir. Hastalığın klinik evresi Bilgisayarlı tomografi (BT), Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR) veya Pozitron Emisyon Tomografisi ile Bilgisayarlı Tomografi (PET-CT) gibi görüntüleme yöntemleriyle detaylı olarak belirleniyor ve tedavi planı buna göre şekillendiriliyor' diyerek sözlerini tamamladı.
